Echt, HEMA?

“Voor alle soorten moeders, ook moeders die er niet meer zijn: nu 100 kleuren nagellak.” Zo luidt de boodschap uit de laatste moederdag-commercial van de winkelketen HEMA. Ik schoot er in de eerste instantie van in de lach; menen ze dit echt?! Welk briljant persoon heeft deze reclame bedacht? Maar moederdag vieren met een moeder die er niet meer is, op wat voor leeftijd en om wat voor reden dan ook, blijkt een dooie boel en eigenlijk ook niet zo grappig.

Moederdagcadeau tips
Het idee van de HEMA commercial is best mooi; hoewel iedere moeder anders is, ze zijn allemaal op hun eigen manier mooi en verdienen daarom op moederdag een cadeau (van de HEMA). Daarbij lijken ze –  heel tactvol – ook te willen stilstaan bij moeders die overleden zijn. Toch slaan ze vervolgens met de tip: 100 kleuren nagellak, helaas gigantisch de plank mis. De versie op YouTube heeft HEMA inmiddels aangepast. Die op TV ook, hoorde ik zo net van een Twitteraar. Heel netjes van ze, al heeft HEMA niet gereageerd toen ik hen hierover (ook netjes) een vraag stelde op Twitter. Volgens LINDAnieuws was ik niet de enige die hierover struikelde. Desondanks vergeef ik je voor je fout HEMA, écht. De bedoeling was goed.

Toch struikel ik ook over alle andere moederdag reclames. Niet omdat die ook niet kloppen, maar omdat je er mee wordt doodgegooid. Ze confronteren mij overal waar ik ben met het feit dat ik moederdag niet meer met mijn moeder kan vieren. Het lijkt me overal te achtervolgen deze maand: in zowat alle winkels die ik bezoek of passeer, op de radio, op TV en ook terwijl ik bij de halte op de bus sta te wachten. Het lijkt wel steeds meer om commercie te draaien dan het daadwerkelijk in het zonnetje zetten van moeders.
Een winkelmedewerkster hoorde mij van de week met een vriendin over de HEMA reclame praten en zei: “Oh, die reclame vind ik zó mooi gedaan!”. Ik legde haar voor dat ik nagellak in 100 kleuren een beetje een gekke cadeautip vind voor de zogenoemde ‘moeders die er niet meer zijn’. Ze zei dat ze zich dit niet had gerealiseerd en vertelde vervolgens dat zij het in haar winkel lastig vindt om mensen te benaderen voor hun eigen moederdag-actie: “Ik weet dat niet iedereen nog een moeder heeft en ik dus niet zomaar op hen kan afstappen, maar ik moet tóch verkopen.”

PTSS triggers
It's mayNaast dat moederdag moeilijk is vanwege het missen van een moeder om deze voor haar bestemde dag mee te vieren, vindt het ook nog eens plaats vlak voor de sterfdag van mijn moeder. Bijna 10 jaar geleden kocht ik een moedercadeau voor mijn moeder. Ze overleed echter zonder het te hebben ontvangen of gezien te hebben.
Zo zijn moederdag en de sterfdag van mijn moeder door deze associatie nóg meer onlosmakelijk met elkaar verbonden geraakt. Ondanks dat ik erg van de lente houd, is de maand mei dus niet bepaald mijn favoriete maand van het jaar… Rond deze periode ben ik namelijk lichtgeraakt, snel emotioneel, krijg ik sneller een flashback dan gewoonlijk en raak ik sneller in een herbeleving. Dit komt omdat ik na het overlijden van mijn moeder last kreeg van een post traumatische stress stoornis (PTSS). Kenmerken van deze psychische aandoening zijn onder andere het ervaren van flashbacks en herbelevingen van de traumatische gebeurtenis. Later zal ik in een ander artikel (zie: ‘Op het netvlies gebrand‘) nog wat uitgebreider ingaan op wat PTSS precies inhoudt en hoe dat bij mijzelf tot uiting komt.

Moederdag survival tips
Om toch op een fijne manier moederdag door te komen, heb ik een aantal tips op een rijtje gezet die ik zelf door de jaren heen heb gehoord of zelf heb bedacht/uitgeprobeerd. Voor ‘sterfdagen’ (bij gebrek aan een beter woord), zou je deze tips ook kunnen gebruiken.

  • Herdenk je moeder (met of zonder iemand) door middel van het bezoeken van het graf of een andere symbolische plek en/of brandt een kaarsje voor haar.
  • Koop alsnog een bos bloemen of iets anders waar zij van hield en plaats het evt. naast een foto van haar in huis.
  • Haal herinneringen op met je gezin of andere mensen die jouw moeder hebben gekend.
  • Schrijf een brief aan je moeder en vertel daarin wat je aan haar kwijt zou willen. Het kan zijn dat je wilt zeggen hoeveel je haar mist, maar ook onuitgesproken boosheid kan op deze manier wellicht een plek krijgen. Je hoeft het niet persé aan een vlieger vast te maken, mag wel. (Sorry, flauw…)
  • Koop een moederdagcadeau voor iemand anders en vier moederdag met bijvoorbeeld je oma, stief-/schoonmoeder of een andere zorgzame vrouw in je leven.
  • Zoek afleiding en ga iets doen wat je leuk vindt om niet te veel stil te hoeven staan bij moederdag. Vraag eventueel een vriend of vriendin mee.

Ik rouw van jou
Een psychotherapeute deelde tijdens therapie eens dat zij haar moeder zelf ook op jonge leeftijd had verloren. Dit vond ik zó steunend! Daarnaast gaf zij aan dat ‘familiedagen’ als moederdag en kerst altijd wel moeilijk zullen blijven, maar ook belangrijke life-events zoals een eventuele bruiloft of het moment dat je zelf moeder wordt zullen pittig blijven. Toch denk ik dat ik na de geboorte van mijn eerste kind moederdag in ieder geval eindelijk weer wat leuker zou gaan vinden.

Bij dezen wil ik in ieder geval iedereen – in wat voor gezinssamenstelling dan ook of het om wat voor reden dan ook moeilijk heeft – veel sterkte en desondanks een fijne dag toewensen. Dit geldt voor aanstaande moederdag, maar ook elke andere (ook niet-commerciële) dag waarop het gemis van een dierbare extra voelbaar is.

Tot slot nog een tip van een mijns inziens wijze en inspirerende vrouw:JK tweet

“Vrolijk” kerstfeest

Als kind waren de kerstdagen mijn favoriete feestdagen. Samen met mijn moeder het huis versieren en een kerstontbijt maken, kaarsjes aan, buiten overal prachtige verlichting, cadeaus kopen voor elkaar… Nu zijn het voor mij de moeilijkste feestdagen. Onder andere omdat mijn moeder – die kerst net zo leuk vond als ik – er niet meer is. Dit jaar gaat mijn vader op vakantie en heeft mijn vriend nachtdienst met de kerst. Tsja. Wordt het een eenzame kerst?

Kindertijd
Kerst was voor mij als kind inderdaad een feest. Natuurlijk vanwege het uitwisselen van cadeaus, maar ook omdat ik de versiering en lichtjes zo sprookjesachtig en knus vond. Een nadeel was wel dat er rond kerst ook wel irritaties waren tussen mijn ouders. Mijn vader had namelijk niet zo heel veel met de kerst en zat liever thuis dan zich in een pak te hijsen en op bezoek bij familie te moeten gaan. Al helemaal als mijn moeder niet op tijd klaar was met zich klaarmaken.
Wat mijn moeder en ik minder gemeen met elkaar hadden was het Rooms Katholieke geloof. Zij ging op kerstavond en/of kerstochtend graag naar de kerk voor een kerstviering. Ik vond het samen liedjes zingen in de kerk nog wel leuk, maar werd als kind angstig en verdrietig door de gruwelijke schilderijen en beelden van een bloedende Christus waardoor ik toch liever niet ging.
Desondanks heb ik fijne herinneringen aan de kerstdagen van vroeger met het gezin en met de rest van de familie.

Pubertijd
Als tiener vond ik het nog steeds leuk om het huis te versieren. Nu meer naar eigen smaak. Nog steeds kon ik genieten van de kerstlichtjes, maar kreeg wel meer last van de irritaties en grimmige sfeer in het gezin. Ik had immers al last van depressiviteit.
Kerst werd pas echt moeilijk toen mijn moeder ziek werd. Ze ontdekte dat ze een agressieve vorm van huidkanker had dat erg moeilijk te behandelen zou zijn. Sindsdien voelde kerst vieren al gek. We wisten niet hoeveel kerstdagen we nog zouden vieren als ‘incompleet compleet gezin’ (mijn broer was al overleden).
Op de dag van kerstavond 2006 (ik was toen 16 jaar), gisteren bijna 10 jaar geleden besef ik me nu, kregen we te horen dat mijn moeder niet langer dan een jaar te leven zou hebben. De kanker was uitgezaaid in vitale organen… De volgende dag vierden we dus bewust haar laatste kerst en onze laatste kerst samen. Bizar. En het gaf een bepaalde druk; alsof alles leuk en gezellig moest zijn, want een andere kans om kerst te vieren met mijn moeder zouden we niet meer krijgen. Helaas dreef de ziekte van mijn moeder ons nog meer uit elkaar. Mijn moeder leed in haar eentje, terwijl ze mij en mijn vader beschuldigde dat wij te weinig voor haar deden en er te weinig voor haar waren. Tegelijkertijd leed mijn vader in zijn eentje onder de druk van voor zijn vrouw zorgen en voltijd wisseldiensten draaien op zijn werk, terwijl ik in mijn eentje leed onder de druk van mijn moeder helpen, de havo doen en last hebben van een depressie. Wel haalde mijn moeder veel kracht en steun uit haar geloof.

Later
Toen mijn moeder een half jaar later net overleden was, probeerden mijn vader en ik onze band te verbeteren en er de volgende kerst toch samen wat van te maken. Ik weet nog dat we in een restaurant zaten met z’n tweeën op 1e kerstdag en dat mijn vader erg stil was. “Gaat het wel, pap?”
Toen hij opzij keek zag ik tranen in zijn ogen. “Wat is er?”, zei ik geschrokken. “Niets.” Even later in de auto, nog steeds wat van slag vertelde mijn vader het moeilijk te vinden al die gezinnen in het restaurant te zien. “Wij zijn geen gezin meer.”
“We vormen nu met z’n tweeën een gezin toch?”, vroeg ik voorzichtig. “Ja, dat klopt inderdaad. Maar we waren met meer”, zei hij verdrietig. Zo kende ik mijn vader niet. Hij sprak nooit z’n gevoel uit, laat staan dat hij het liet zien. Hij moest het echt moeilijk hebben. Ook hij kon niet meer genieten van kerst.
De jaren daarna bleef het moeilijk. We bleven op zoek gaan naar een  manier om kerst te kunnen vieren zonder al te verdrietig en somber te zijn. Ook mijn vader was inmiddels gediagnosticeerd met een depressie.
We gingen nog wel eens op bezoek naar overige familie, maar merkten dat de druk van ‘gezellig moeten doen’ ook niet hielp. We konden daar moeilijk depressief gaan zitten zijn, toch?

Naarmate de tijd verstreek werd kerst langzaam aan steeds wat draaglijker als ik voor mezelf spreek. Al bleef het wel belangrijk wat te plannen met de feestdagen. Zo heb ik ooit een hele pakjesavond huilend doorgebracht in mijn studentenkamer, in een stad waar ik niemand in de buurt kende. Ik voelde me eenzaam realiseerde ik me toen. Het hielp ook niet dat ik faalangst heb op sociaal gebied en daardoor sociaal contact vermijd, terwijl ik het tegelijkertijd eigenlijk graag zou willen. Ik ben wat ingewikkeld op die manier…
Hoe dan ook, de feestdagen zijn ook altijd wel onderwerp van gesprek geweest in therapie. Ik was niet de enige volgens mijn therapeut. “Er worden niet voor niets zoveel films gemaakt over de feestdagen”, zei ze dan.
“Ze staan bekend om dagen van stress en ruzie met familieleden. Ook heerst er dan een soort druk dat het allemaal maar ‘gezellig’ moet zijn. Voor mensen die dierbaren verloren hebben zijn het al helemaal geen feestdagen. Het is op zich normaal dat men dan wat somberder is omdat er dierbaren worden gemist, maar dit kan ook te maken hebben met een depressie. Probeer in ieder geval toch wat te plannen.”
Soms werd ik met de kerstdagen uitgenodigd om bij vriendinnen en hun familie kerst te vieren. Ontzettend lief vond ik dat, maar heb dit nooit gedaan omdat ik van tevoren al verdrietig werd van het idee om kerst te vieren met een gezin dat niet de mijne is, waar ik eigenlijk niet bij hoor.

Vorig jaar was mijn minst eenzame kerst sinds tijden. Ik vierde voor het eerst kerst met mijn vriend waarmee ik toen al bijna een jaar een relatie had, zijn zusjes en zijn (stief-)ouders. Dit was erg nieuw en spannend voor me, aangezien ik voor mijn 23e nog nooit een relatie had gehad. We hadden cadeaus voor elkaar gekocht die we uitwisselden en hadden uiteindelijk een lekker kerstdiner en een gezellige avond!
Ondanks dat eten tijdens de feestdagen voor mij trouwens ook een issue is vanwege de eetstoornis, kon ik er van genieten (en later die week al niet te veel compenseren). Ook ontroerde het me. Ik werd aan tafel emotioneel omdat ik zo voelde wat ik gemist had al die jaren. Ook zag ik hoe een hecht gezin eruit zag en met elkaar om ging en zei mijn schoonmoeder nota bene letterlijk dat zij mij al als één van de kinderen beschouwt. Gelukkig merkte niemand de tranen in mijn ogen, behalve mijn vriend die mij een knipoog en een liefdevol kneepje in mijn arm gaf. Ik kon me weer vermannen en vooral proberen te genieten.

Vandaag
Vandaag is het eerste kerstdag 2015. Terwijl ik dit typ al 11 minuten lang.
Hoe ik dit jaar mijn kerst vier? Deels alleen. Typend. Aan toetsingsverslag en onderzoek van mijn minor. Blogs. DVD’s kijken. Netflix. Twitter. Facebook. Hoezo sociale media maakt eenzaam?

Mijn vriend moet als leerling psychiatrisch verpleegkundige in een psychiatrisch ziekenhuis vanaf vannacht 5 nachtdiensten draaien. Dat betekent dat ik hem in de ochtend kort zie als hij thuis komt en ik wakker word, en rond etenstijd wanneer hij weer wakker wordt. We leven tijdens zijn nachtdiensten letterlijk en figuurlijk langs elkaar heen.
Daarom heb ik in ieder geval geregeld dat we de kerst kunnen doorbrengen in mijn vaders huis die met de kerstdagen op vakantie is (doet hij goed!). Dan hoef ik in ieder geval niet in de kleine studentenkamer stilletjes in het donker te zitten met kerst, maar kan ik in de woonkamer vrij bewegen terwijl hij een verdieping hoger in mijn oude slaapkamer rustig kan slapen. Ook hebben we samen eten in huis gehaald voor een mini kerstdiner, voordat hij weer naar zijn werk vertrekt.
Als alles goed loopt, redden we het ook nog om de Doctor Who Christmas Special samen te kijken. (Dokter Wie? Een bekende Britse sci-fi serie. Ja sorry, ik ben een nerd. En hij gelukkig ook.)

Het is niet ideaal, maar het moet te doen zijn deze dagen. Ik probeer er in ieder geval nog wat van te maken en niet al te veel na te denken. Bovendien kan het natuurlijk altijd erger (ik denk o.a. aan arme vluchtelingen) en heb het zelf immers ook erger dan nu gehad rond de kerst. Ik mag zeker niet klagen, maar kerst met een depressie en het gemis van dierbaren blijft lastig. Ik ben gisteren overigens begonnen met antidepressiva en hoop daardoor binnenkort de depressieve gevoelens wat beter te kunnen handelen dan nu…

Hoe vieren jullie de feestdagen? En waar lopen jullie tegenaan met de feestdagen? Of juist niet?