De EMDR-sessies (deel 3)

Een aantal jaar geleden schreef ik over het proces van mijn EMDR behandeling. (Zie Deel 1 en deel 2) Spoiler: ik bleek nog niet klaar te zijn voor de behandeling, mede gezien ik het mij niet kon veroorloven om nog meer studievertraging op te lopen. Vervolgens schreef ik een paar maanden terug de EMDR Survivalgids, gericht aan mensen die net als ik ook (wederom) met EMDR zouden gaan starten en misschien wat tips konden gebruiken. Inmiddels lijk ik aan het einde gekomen te zijn van mijn huidige EMDR behandeling. Het leek mij passend om een deel 3 te schrijven ter afronding.


(In dit artikel zal ik regelmatig wat schematherapie termen noemen. Wil je meer over deze therapie weten en de termen leren kennen, bekijk dan deze blog die ik erover schreef.)

Aanloopfase

Opnieuw een EMDR behandeling aangaan vond ik erg spannend. Vooral gezien de vorige keer dat mijn therapeut en ik met EMDR gestart waren, ik te bang was dat mijn studie eronder zou lijden; we waren net begonnen met EMDR en ik merkte dat ik mij emotioneel instabiel voelde, ook tijdens lesdagen op mijn opleiding. Dus ik besloot te stoppen en nam mij voor dat zodra ik afgestudeerd was, ik dan de tijd en de ruimte zou creëren om een EMDR behandeling te kunnen volgen. Het liep iets anders, gezien ik tijdens mijn afstuderen last kreeg van burn-outachtige klachten. Ik was elke dag de hele dag door vermoeid, kreeg paniekaanvallen, vage lichamelijke klachten en was vaak angstig. Ik weet dan ook niet meer zo goed hoe ik het allemaal precies heb gedaan, maar ik heb mijn diploma gehaald.
Gelukkig had ik naast dat ik nog steeds wekelijkse psychotherapie kreeg, redelijk op tijd hulp ingeschakeld bij o.a. de huisarts en daardoor kalmerende medicijnen en mensendieck therapie gekregen (waar ik ontspanningsoefeningen leerde), die ervoor hebben gezorgd dat ik (in ‘overlevingsstand’ weliswaar) mijn afstudeertaken kon uitvoeren.
Wonderbaarlijk genoeg lukte het af te studeren, gezien ik bijvoorbeeld super suf, warrig en chaotisch van de oxazepam (kalmerend medicijn), mijn scriptiepresentatie heb moeten houden om paniekaanvallen te voorkomen. Ook was het enorm belangrijk voor mij dat ik bij mijn diploma-uitreiking kon zijn, gezien ik mijn middelbare school diploma-uitreiking wegens een zware depressie heb moeten missen. Deze diploma-uitreiking verliep afgezien van gezonde zenuwen en dankzij de zo-nodig medicatie, voor mij gelukkig heel rustig en was het inderdaad een hele fijne en bijzondere ervaring!
Ook was het een moment om er met mijn vriend en vriendinnen bij stil te staan dat het ondanks alle tegenslagen, mij toch was gelukt. Dankzij hen, de bijzondere speech van mijn docent tijdens de uitreiking, maar ook mijn therapeut die dit benadrukte, kon ik het op mij in laten werken dat het inderdaad een best knappe prestatie was waar ik trots op mocht zijn (ondanks mijn interne criticus, ook wel bekend als de Dictator).
#afstuderenmeteendepressieenpaniekaanvallen. #missionaccomplished

Er volgt overigens binnenkort nog een blog over het afstuderen als hulpverlener.

Afstuderen - hoe ik dacht dat het zou gaan (stijgende lijn)
en hoe het uiteindelijk ging (kronkelende lijn).
Een visuele samenvatting van mijn afstuderen, zelf getekend met Photoshop. (Ja, dat moet ik er nadrukkelijk bij benoemen; ik heb heel lang over die semi-rechte lijn gedaan.)


Terwijl ik in de zomervakantie ruimte voor een EMDR behandeling zou vrijhouden, bleek dit niet nodig, want ik zat noodgedwongen thuis. De paniekaanvallen en lichamelijke klachten hielden aan waardoor het überhaupt nauwelijks lukte om iets buiten de deur te ondernemen, laat staan te solliciteren op een baan. De theorie was dat spanningen vooral in mijn lijf waren gaan zitten. De kortdurend klinische traumabehandeling voor complexe PTSS die mijn therapeut en ik voor ogen hadden, leek hierdoor goed op mijn situatie aan te sluiten gezien er een fysieke component bij deze behandeling zou zijn. Door intensief sporten zou er naast aandacht voor het hoofd (EMDR en exposure), ook aandacht zijn voor het lichaam.
Helaas werd ik bij aanmelding bij deze instelling al snel afgewezen. De reden die gegeven werd aan de telefoon was vaag. Uiteindelijk, na nogmaals contact opnemen en om verduidelijking te vragen, bleek dat deze instelling alleen mensen met complexe PTSS met trauma’s gelinkt aan geweld, een heftig ongeluk of seksueel misbruik behandelt. Ik kwam niet in aanmerking omdat mijn trauma’s voornamelijk gelinkt zijn aan iets dat ‘emotionele verwaarlozing’ heet. (zie deze blog voor uitleg over wat emotionele verwaarlozing precies is.)

In eerste instantie was ik erg verdrietig en teleurgesteld. Ik denk vooral gezien ik mij nu al lange tijd zo rot voelde en thuis zat; ik hoopte dat de behandeling er voor zou zorgen dat de klachten zouden afnemen en ik daardoor weer wat meer kwaliteit van leven zou krijgen. Ook had ik nu ongeveer 10 jaar de diagnose complexe PTSS en het uitzicht op deze behandeling gaf hoop dat ik eindelijk van deze klachten af zou raken, maar deze hoop verdween na de afwijzing als sneeuw voor de zon. Vervolgens was ik boos, gezien er om onduidelijke redenen onderscheid werd gemaakt in het soort trauma wat wel of niet behandeld werd bij deze instelling. En dat dit niet specifiek vermeld was op de website. Wanneer er staat ‘gespecialiseerd in complexe PTSS’, zou je verwachten dat dan alle soorten complexe PTSS behandeld wordt. Ook bij een kortdurende intensieve klinische behandeling.
Natuurlijk zou het niet helpen om in deze boosheid en frustratie te blijven hangen, dus ging ik over op het steken van mijn energie in het accepteren van de situatie, om vervolgens een ander plan van aanpak te bedenken met mijn therapeut. Op zoek naar nieuwe hoop.

Plan EMDR (2.0)

Een van de problemen die we moesten zien te tackelen, was dat ik van de vorige EMDR sessies nog wist, dat het behandelen van mijn trauma’s bij mij veel gevoelens van eenzaamheid, verdriet en angst zouden oproepen. Dit is te verklaren gezien dit de gevoelens zijn die ik had tijdens de nare situaties die ik vroeger doormaakte.
Bij een klinische traumabehandeling, zou ik omringd zijn door mensen na de eerste heftigste sessies. Bij een behandeling van max. 1 keer per week, zou ik 7 dagen moet overbruggen en zou ik vaak alleen thuis zijn gezien mijn vriend fulltime wisseldiensten werkt. Toen ik stopte met de vorige keer EMDR, was dat vooral omdat ik het niet trok om zo lang te wachten tot de volgende sessie en ondertussen (in mijn eentje) te moeten dealen met al die heftige gevoelens. Dit moest ik vroeger immers ook en zo zijn de trauma’s überhaupt ontstaan.

Mijn therapeut vroeg mij of ik ideeën had. Ik durfde het bijna niet voor te stellen, maar ik opperde om tijdelijk 2 keer per week EMDR te gaan doen. Zo hoefde ik de helft van de tijd te overbruggen naar de volgende sessie. Ze vond dit een goed idee. Gelukkig kon zij hiervoor ook tijd vrij maken in haar agenda, hoewel ik mij direct schuldig voelde over het zoveel tijd innemen van haar en van andere cliënten.
Hoe dan ook, het probleem was er deels nog; ik zou o.a. ’s avonds nog regelmatig alleen thuis zijn. Mijn therapeut stelde voor mijn vriend uit te nodigen om ook samen met hem een plan van aanpak af te spreken. Ook koos ik vriendinnen uit aan wie ik zou vragen om mijn ‘support squad’ (zie EMDR survivalgids) te vormen. Vooral de avonden van de dagen waarop ik EMDR had gehad, zou ik hen vragen langs te komen zodat ik niet alleen hoefde te zijn. Ook zij stemden in en ook hierover was ik verbaasd. Mijn vriendinnen zijn namelijk over het algemeen heel druk en hebben weinig tijd om af te spreken, maar ze zeiden eigenlijk alle drie: ‘Komt goed! Desnoods neem ik mijn werk/scriptie mee en ga ik aan jouw bureau werken’.
Echt heel erg lief en fijn!

Verder wilden we enigszins de behandeling van de instelling nabootsen, waarbij er intensief gesport zou worden na de sessies. Helaas was dit niet gelukt te organiseren, gezien ik wegens de lichamelijke klachten en paniekaanvallen/hyperventileren beperkt was in het bewegen en op korte termijn niets heb kunnen vinden wat hierbij zou aansluiten. Ik durfde niet zonder (professionele) begeleiding of in mijn eentje te gaan sporten uit angst mijn klachten erger te maken en uit angst voor hyperventilatie. Na een paar keer een stuk fietsen in de buurt was ik namelijk een paar keer flauwgevallen. Toen ik thuis (lichte) fitnessoefeningen deed, kreeg ik last van hyperventilatie en viel ik ook bijna flauw. Ik was bang dat dit bij het sporten na EMDR ook zou kunnen gebeuren. Normaal gesproken kan ik mij makkelijker over dit soort angsten heen zetten, maar onder andere door de toenemende lichamelijke klachten, was ik nog angstiger geworden en lukte het ook niet meer zo goed deze angsten te relativeren. Lange tijd had ik geen idee waardoor ik zo angstig was geworden, maar op Twitter zag ik een tweet voorbijkomen van Iva Bicanic die het EMDR congres 2019 bijwoonde. Zij citeerde professor Bernet Elzinga en toen ik dit citaat las, herkende ik daarin een mogelijke verklaring voor mijn angsten:

"Als een kind opgroeit met gevaar, dreiging en onvoorspelbaarheid dan zal het brein zo geprogrameerd worden dat het daarop kan anticperen. later kan dat brein zich tegen je keren", zegt prof Bernet Elzinga tijdens #EMDR2019 congres

Oftewel; het zou kunnen dat ik steeds last heb van allerlei irreële angsten, doordat mijn brein anticipeert op dreiging en gevaar en dat deze anticipatie zorgt voor angsten. En dat mijn lichaam daar dus ook op reageert en ik daardoor onbewust telkens gespannen ben en pijn ervaar (door o.a. gespannen spieren).

Hierop volgend werden ook ‘take-home-messages’ gepresenteerd, waarvan vooral nummer 2 mij persoonlijk erg aansprak. Het zien van mijn (irreële angsten) als gevolg van een ‘overbezorgde moeder’-brein, maakt het al iets makkelijker deze angsten/adviezen in de wind te slaan/te relativeren.

Hoe dan ook, mijn vriend en vriendinnen hadden geen tijd om met mij structureel na een EMDR sessie te gaan sporten, dus ik sprak met mijn therapeut af dat ik dan maar zo veel mogelijk zou gaan wandelen na een sessie; dan was ik toch in beweging en was de kans op hyperventilatie kleiner door de lichte intensiteit.

Wat betreft de behandeling zelf, stelde mijn therapeut voor om EMDR met schematherapie te gaan combineren. Ik heb dus de mazzel gehad dat mijn vrijgevestigde psychotherapeut zowel geschoold/bevoegd is in het geven van EMDR, als in het geven van schematherapie. Zelf merkte ik ook dat bij bepaalde beelden, ook bepaalde schema’s aan de orde zijn, die juist die gevoelens van eenzaamheid, verdriet en angst oproepen. Het idee was om de beelden met EMDR te behandelen en wanneer nodig, ook schematherapie interventies in te zetten zoals imaginatie. (Voor uitleg en informatie over imaginatie zie dit blogartikel.) De imaginatie was mijn eigen voorstel, gezien ik daar eerder al veel aan had gehad.

Omdat het niet helemaal een regulier EMDR-traject is (zoals die ik eerder heb gehad), noem ik dit traject in mijn blog voor het gemak EMDR (2.0).

Voor meer over een traumabehandeling met EMDR en het schemamodusmodel, zie dit artikel in het vaktijdschrift ‘Gedragstherapie’ door Annemieke Driessen en Linda Hummel. (De doelgroep van dit tijdschrift zijn (cognitief) gedragstherapeuten, dus het is een vrij technisch verhaal vol vaktermen)

Het EMDR (2.0) traject

We spraken af dat we eerst alle beelden zouden inventariseren die nog veel spanning oproepen. Gezien mijn herbelevingen vooral gaan over mijn moeders ziekbed en haar overlijden, waren de beelden ook voornamelijk beelden van situaties rondom haar ziekte en overlijden. Ik vond het lastig te bepalen welke beelden precies het heftigste waren, dus uiteindelijk besloten we de beelden op chronologische volgorde te behandelen met de EMDR; dus in de volgorde waarin ze hebben plaatsgevonden.

De eerste sessie vond ik enorm spannend, maar het bleek achteraf best wel mee te vallen. Expres hadden we een beeld behandeld dat het minst heftig voelt (het lukte wel om dit beeld te kiezen), om ‘in te komen’. Ik merkte dat ik na de sessie niet overstuur naar huis ging en dat het beeld tijdens de EMDR qua heftigheid best wel snel gezakt was (op een schaal van 0 tot 10). Dit zorgde ervoor dat ik al minder angstig werd voor het aangaan/ondergaan van de rest van de behandeling en het gaf vertrouwen dat de EMDR in ieder geval op dit beeld al redelijk goed aansloeg.

De tweede sessie was al een stuk heftiger. We namen een iets heftiger beeld en al snel vloeiden er tranen (bij mij dan). Toen we stopten was het beeld nog niet helemaal naar 0 gezakt qua spanning, maar we moesten toch stoppen. Ik merkte tijdens deze sessie dat ik net als bij de vorige keren EMDR mijn hoofd op sommige momenten ineens blanco werd. Wanneer mijn therapeut vroeg: ‘Wat komt er op?’, moest ik dan ook antwoorden met: ‘Niets, mijn hoofd is even blanco; ik voel en denk even niets meer.’ Gelukkig kon zij hierop anticiperen door bijvoorbeeld even terug te gaan naar het oorspronkelijke beeld (i.p.v. de associaties die opkomen) of ging zij ander soort vragen stellen.
Een paar jaar terug had mijn therapeut al uitgelegd dat ik dan terecht kom in het zogenaamde ‘reptielenbrein’, oftewel onderin de window of tolerance (zie voor meer informatie hierover deze blog). Het wordt ook wel ‘dissociëren’ genoemd en is bij mij een onbewuste manier van coping wanneer ik heftige gevoelens of situaties ervaar, zodat ik deze tijdelijk niet hoef te voelen.
Toch was het beeld dus nog niet helemaal gezakt toen we door de tijd heen zaten, dus gaf ze aan dat ze het heel vervelend vond, maar dat we moesten stoppen. Net als de vorige sessie rondden we af doordat zij aan mij vroeg wat ik als positief had ervaren deze sessie. Dit moest ik dan in gedachten houden terwijl ik weer door het volgen van haar vingers werd afgeleid. Ik merkte dat dit ‘positief afsluiten’ al goed hielp en dat ik mij dit niet van de vorige keren EMDR kon herinneren.
Ze benadrukte dat ik contact met haar moest opnemen als het thuis niet ging. Dit was gelukkig niet nodig.

De opeenvolgende sessies verliepen ongeveer hetzelfde. Er waren regelmatig momenten dat mijn hoofd blanco werd. Ik vond het dan ook steeds lastig te bepalen of het beeld nou echt gezakt was qua spanning of dat ik alleen tijdelijk niets voelde. Mijn therapeut gaf aan dat als ik geen spanning meer voelde bij een beeld, dat we dan volgens het protocol ervan uit konden gaan dat het beeld gezakt is. Dus als ik niets meer voelde erbij moest ik het een 0 geven en dan zouden we verder gaan met een volgend beeld. Als ik tussen de sessies door bijvoorbeeld toch weer last zou krijgen van het beeld, zouden we het opnieuw gaan behandelen. Mijn therapeut legde uit dat het ook wel voorkomt dat de EMDR doorwerkt tussen de sessies door, dus dat het best kan zijn dat het beeld ondertussen is gezakt in heftigheid ten opzichte van de vorige sessie

Ook gebeurde het wel tijdens de EMDR dat ik juist nog steeds spanning voelde bij een beeld, maar dat het gewoon niet wilde zakken en ik bleef ‘hangen’ in dezelfde associaties bij het beeld. Dit was bijvoorbeeld zo bij een beeld waarin ik als 17-jarige dissocieerde toen mijn moeder met een ambulance werd opgehaald. Ik ben naar mijn kamer gelopen en deed alsof het niet gebeurde. Ik herinner me dat ik de tv in mijn kamer had aangezet en ernaar keek, maar niets zag. Wel heb ik nog even uit het raam gekeken en zag mijn moeder de ambulance ingeladen worden, met een paar buren om haar heen. Ik bleef alleen thuis achter en ben uiteindelijk in mijn kledingkast gekropen, net als ik deed toen ik klein was en angstig was.
Wat mij vooral nog steeds raakte aan dit beeld is dat ik ontzettend angstig was en mij onveilig voelde en dat ik eigenlijk nergens en bij niemand terecht kon. Dit voelde ik nog steeds heel heftig als ik aan dit beeld dacht.

Doordat ik tijdens de EMDR nog steeds dezelfde nare gevoelens en gedachten bleef associëren, gebruikte mijn therapeut een andere interventie. Ze vroeg mij wat ik nodig had. Toen ik hier niet uit kwam, vroeg ze mij waar ik heen wilde gaan. Als 17-jarige bleef ik regelmatig na schooltijd rond mijn middelbare school hangen, omdat ik mij daar prettig voelde en er vaak tegenop zag om naar huis te gaan. Dit herinnerde ik mij ineens weer, dus ik gaf aan dat ik naar school zou willen gaan. Mijn therapeut vroeg mij voor mij te zien dat ik op school was. In gedachten rende ik zo hard als ik kan het huis uit (zoals ik vroeger ook wel eens echt deed als ik overstuur was). Toen ik voor mij zag dat ik op school was aangekomen en in mijn eentje in de aula zat, leidde zij mij weer af met het vingerzwaaien.

Afbeelding van ClaudiaTremblay via Etsy.com
…Zei de gezonde volwassene, tegen het kwetsbare kind.

Gek genoeg, voelde ik mij nu een stuk veiliger, terwijl ik alleen maar voor mij had gezien dat ik in mijn eentje in de aula zat. Het was voor mij op de een of andere manier een veilige plek. Toch vroeg mijn therapeut of ik het niet fijn zou vinden om iemand bij mij te hebben. Waarschijnlijk omdat zij wist dat ‘er alleen voor staan’ zo centraal stond in mijn trauma’s. Ik vond het lastiger te bedenken wie ik nodig zou hebben, dan waar ik wilde zijn, want er was destijds immers niemand die er voor mij kon zijn en ik mij veilig genoeg bij voelde. Vervolgens vroeg mijn therapeut mij om als het ware uit het beeld te stappen en er als ‘gezonde volwassene’ van een afstand naar te kijken. Ik keek nu in gedachten als 28-jarige naar mijn 17-jarige zelf die bij het raam stond te kijken hoe haar moeder in de ambulance werd geladen. Mijn therapeute vroeg: ‘Wat zou je willen doen als volwassene?’.
Ik – die het nog steeds moeilijk vond zichzelf als kind in gedachten te troosten (want verdiende ze het wel?) – zag ineens voor me hoe ik als 28-jarige mijn 17-jarige uit mijn ouderlijk huis begeleidde en meenam naar mijn huidige woning. Ik zette haar in deze fantasie neer op mijn bank, zette een kop thee voor haar neer met een bakje chocola ernaast, nam haar op de bank in mijn armen en trok een warm plaid over ons heen terwijl ik haar troostte en zei dat het wel goed zou komen. Terwijl ik dit voor me zag volgde ik weer de vingers en merkte vervolgens dat het beeld in één keer aanzienlijk was gezakt qua spanning.
Voor mij een heel bijzonder moment ondanks dat het natuurlijk niet in realiteit heeft plaatsgevonden. Maar het lukte dus ook voor het eerst om mild te zijn naar mezelf als kind en haar zelfs te troosten. Toen ik later die week gitaar speelde, kwam er ook ineens een tekst in mij op waardoor dit moment in lied-vorm vastgelegd is. (Mijn eerste zelfgeschreven lied en het gaat over EMDR; typisch Lyka.)

Verder was het inderdaad ontzettend helpend om één voor één de leden van mijn support squad over de vloer te hebben. We hebben gepraat, gekookt, Netflix gekeken en bank gehangen. Ik ben en was mijn vriendinnen ontzettend dankbaar dat ik niet alleen hoefde te zijn! Na een week of 3 merkte ik al dat ik weer beter alleen thuis kon zijn en dit dan ook weer wilde proberen.
Mijn vriend verdient overigens ook credits voor alle kopjes koffie en thee die hij voor mij maakte en alle huishoudelijk taken die hij zonder mopperen voor mij overnam. Ook was het voornamelijk zijn arm om mij heen als ik thuis toch last had van huilbuien of herbelevingen.
Naast mijn vriend en vriendinnen, ben ik ook mijn therapeut heel erg dankbaar dat zij zoveel tijd en energie in deze behandeling heeft willen steken – met dus een heel positief resultaat als gevolg! In mijn geval was mezelf aanmelden bij een vrijgevestigde psychotherapeut het best wat ik had kunnen doen voor mijn herstel. Zij kon mij een behandeling op maat bieden, waar veel instellingen vaker lijken te werken aan de hand van ‘one-size-fits-all’ behandelingen. (Dus zorgverzekeraars, maak het vrijgevestigde therapeuten niet te moeilijk; ze zijn heel erg waardevol!)

You can't choose your family. But you can choose your therapist.

Na EMDR (2.0)

Naast de eerdergenoemde interventies, hebben we tijdens EMDR (2.0) ook wel eens een sessie een imaginatie oefening gedaan (schematherapie interventie) in plaats van EMDR. Op deze verschillende manieren hebben we alle beelden behandeld die we vooraf hadden geïnventariseerd.
We hebben ongeveer twee maanden, twee keer per week EMDR (of schematherapie, of allebei) gedaan. Het was dus erg intensief, maar uiteindelijk ook heel waardevol: sinds het EMDR-traject heb ik geen één herbeleving meer gehad, heb ik bijna geen nachtmerries meer gehad (over mijn moeder of het verliezen van dierbaren) en kan ik meer ontspannen rondlopen in een ziekenhuis – al zal ik daar nooit voor mijn plezier komen, maar goed, wie wel? Het kijken van ziekenhuisseries en het zien en horen van een ambulance roepen nog wel enige spanning op, maar al stukken minder dan eerst en dus goed te behappen! (Bovendien kan ik natuurlijk best leven zonder ziekenhuisseries, al baal ik dat ik nog steeds geen Grey’s Anatomy meer kan kijken, wat een van mijn lievelingsseries was voordat mijn moeder terminaal ziek werd. Voor de kenners: mijn moeder kreeg dezelfde ziekte als het personage Izzie.)

Ook qua schema’s leek er één en ander te verschuiven. Hiermee bedoel ik dat in schematherapie termen, bepaalde modi in kracht lijken afgenomen zoals o.a. mijn interne criticus: de Dictator. We besloten dan ook hierop te voortborduren door na het afronden van de EMDR verder te gaan met schematherapie.
Ik kreeg de opdracht om een brief aan mijn moeder te schrijven, gezien de Dictator vooral lijkt voort te komen vanuit haar stem van vroeger; ik leek het nooit goed genoeg te doen en ze had vrijwel altijd kritiek. Ik realiseerde me dat het voelde alsof mijn zelfbeeld is blijven hangen op het moment dat zij overleed; dat het beeld wat ik van mezelf gevormd had, nog steeds was gebaseerd op hoe mijn moeder mij zag als 17-jarige en mij in tekst naliet in haar dagboek. De woorden ‘egoïstisch’ en ‘onverantwoordelijk’ voerden hierin de boventoon. Dit terwijl andere mensen in mijn omgeving mij toen, maar ook zeker nu, heel anders zouden omschrijven.

Toen ik aan de brief begon moest ik de neiging onderdrukken om de bekende eerste regels van het refrein van het lied ‘De Vlieger’ te typen.Toen dit lukte en ik vanuit mijn gevoel (vooral boosheid) een paar zinnen had opgeschreven, kwam de rest vanzelf. Ik heb aan een stuk door getypt en het luchtte enorm op. De conclusie van de brief was dat ik het beeld wat zij van mij had ga loslaten, want het was toen én nu niet kloppend. Als mijn vriend, vrienden en vriendinnen mij goed vinden zoals ik ben, mag en wil ik dat zelf ook zo gaan zien .

Omdat het schrijven van deze brief zo hielp om uit te kunnen spreken wat ik niet meer tegen mijn moeder kan zeggen omdat zij er niet meer is, kreeg ik hierna nóg een briefopdracht. Ik moest vanuit mijn ‘gezonde volwassene’ een brief schrijven aan mijn ‘kwetsbare kind’. Een opdracht die ik stukken moeilijker vond, omdat ik geen idee had in wat voor vorm ik dit zou kunnen schrijven. Ook merkte ik dat mijn Dictator in de weg ging zitten bij het schrijven. Uiteindelijk ben ik gaan schrijven aan mezelf in tweede persoon enkelvoud. Een conclusie uit deze brief en kenmerkend voor waar ik sta in mijn therapieproces, werd:

Jouw verdriet komt voort uit het verleden (wat er allemaal niet is geweest), uit het heden (wat er nog steeds niet is) en uit de toekomst (wat er nooit zal zijn).
Dit is rouw en je bent nog steeds bezig om dit een plek te geven. Je merkt dat je het verleden al wel los kunt laten, maar dat vooral het stuk toekomst je het meeste verdriet bezorgt; wat er nooit zal zijn. Dit komt omdat je nog bezig bent om uit te zoeken hoe je jezelf de dingen kunt bieden die je nodig hebt, om zo wat er nooit zal zijn te kunnen vervangen met dingen die er wel kunnen zijn.
Wat het gevolg van emotionele verwaarlozing voor mij als volwassene op dit moment nog betekent.

Uit Therapie

Hoewel ik dus nog steeds hard aan de slag ben in therapie, zijn we voor het eerst ook nadrukkelijk aan het toewerken naar het ‘uit therapie’ gaan. Toen ik afstudeerde, voelde het alsof ik mijn leven al wat meer op de rit heb ondanks dat ik mij fysiek beroerd voelde van alle lichamelijke klachten die ik kreeg.
Mijn therapeut en ik zijn gaan evalueren wat ik allemaal al heb behaald en konden concluderen dat dit best veel is vergeleken met waar ik stond toen ik bij haar in therapie begon. Ik heb een relatie durven aangaan, het is gelukt deze relatie in stand te houden, ik heb een huis gekocht met mijn vriend en heb een hbo-opleiding kunnen afronden, ondanks de nodige tegenslagen. Naast deze dingen is er ook een hoop in mijn binnenwereld gebeurd. Zoals mijn therapeut het afgelopen week mooi zei: ‘je bent meer jezelf geworden’ en ik ben het er zo mee eens.
Toen mijn therapeut vooraf het EMDR-traject begon over eventueel afronden van therapie raakte ik volkomen in paniek; ik voelde me al erg emotioneel instabiel door de trauma’s en het voelde alsof ik nu de veiligheid van therapie zou verliezen, waardoor ik overspoeld werd door het onveilige gevoel dat ik vroeger had en het ‘er alleen voor staan’. Door mijn angsten voelde het nu alsof ik alle veiligheid zou gaan verliezen.
Een aantal weken later, toen we hierop terugkwamen en ik mijn therapeut uitleg gaf over wat er bij mij gebeurde op dat moment, gaf ze aan dat ze het wellicht verkeerd getimed had om het hierover te hebben. Hoe dan ook, inmiddels voel ik geen paniek meer en vind ik het een spannend, maar juist ook een fijn idee om te denken aan afronden van therapie. Het werd in mijn hoofd al een soort van streven om voor mijn 30e (ik word volgende week 29 jaar) een baan te hebben en therapie te hebben afgerond, omdat mij dit een heel fijn vooruitzicht lijkt!
Ongeacht of dit lukt, vind ik het in ieder geval belangrijk dat ik een baan kan volhouden en niet zoals na eerdere (voltijd) stages last krijg van burn out-achtige klachten en binnen een jaar al moet stoppen. Dit wordt dan ook één van de laatste therapiedoelen voor de komende tijd.

Verder heb ik nog steeds lichamelijke (pijn-)klachten, dus het lijkt erop dat er nog steeds spanning in mijn lichaam zit. Dit probeer ik momenteel te verhelpen met behulp van een psychosomatisch fysiotherapeut. Omdat ik zo weinig in contact ben met mijn lichaam en voornamelijk in mijn hoofd zit, proberen we dit contact weer te herstellen door het doen van bepaalde oefeningen. Ik leer dan mijn lichaam weer aan te voelen, bewust te worden van deze spanning en uiteindelijk hoe ik kan voorkomen dat ik pijnklachten krijg van bijvoorbeeld onbewust aangespannen spieren. Tijdens de psychotherapie leer ik dan weer mijn emoties te uiten en vooral de emoties te accepteren en ze ‘er te laten zijn’. Wanneer ik emoties onderdruk (zoals ik dit van mijn ouders heb aangeleerd), lijken de emoties ook in mijn lichaam te gaan zitten. Langzaam aan zit hier ook vooruitgang in, dus ik hoop binnenkort eindelijk van de lichamelijke kwaaltjes af te zijn!
Er zijn verder ook nog wel enkele angsten waar ik iets mee moet, gezien ik nu bijvoorbeeld niet durf te reizen naar het buitenland. Dit terwijl ik graag wat meer van de wereld zou willen zien.

Ik heb ook niet het idee dat ik binnen een jaar, of überhaupt, nooit meer last zal hebben van mijn schema’s of andere klachten, maar wel dat ik met de inzichten en tools die ik in therapie geleerd heb hier beter mee om zal kunnen gaan. Dit betekent bijvoorbeeld dat ik dan geen therapeut meer nodig heb voor deze inzichten/steun/handvatten, maar ik mezelf deze steun kan geven en mij kan laten steunen door mijn omgeving. Ook kan ik denken ‘het komt wel goed’, in plaats van in paniek te raken met mijn ‘overbezorgde moeder-brein’ en in doemscenario’s te gaan denken.
Verder is het dus voornamelijk belangrijk dat ik zoals hierboven beschreven ga leren hoe ik mezelf de dingen kan bieden, die er anders nooit zullen zijn.

Overmorgen heb ik overigens een kennismakingsgesprek voor nieuw vrijwilligerswerk, zodat ik langzaam aan kan gaan re-integreren. Wie weet kan ik als dit goed gaat hier blijven werken als vaste kracht, gezien het werk ook goed aansluit bij mijn diploma… *fingers crossed*

Hoe het verder gaat met mijn website ‘Uit Therapie’ als ik daadwerkelijk uit therapie gegaan ben, weet ik overigens nog niet. Maar tot die tijd zal ik net als nu blijven schrijven over het fenomeen uit therapie gaan. 🙂

Liefs,

Lyka


De EMDR Survival Gids

Uitgelicht

Update: er is nu ook een PDF versie van deze gids beschikbaar! (zie deze pagina)

Hoi!
Welkom bij de EMDR Survival Gids. Ga je binnenkort starten met de EMDR therapie of ben je al bezig? Allereerst; wat moedig! Ten tweede; goed bezig! Ten derde; wat zal je moe zijn! 😉
Denk je wat tips te kunnen gebruiken? Neem dan snel een kijkje in deze gids waarin ik via social media allerlei weetjes, adviezen en tips verzameld heb, van mensen die net als ik zelf, ook een EMDR traject hebben doorgemaakt.

Disclaimer:
Neem deze gids niet al te serieus en haal eruit wat voor jou bruikbaar is. Deze gids is bedoeld om op een luchtige en leuke manier mensen die EMDR volgen een hart onder de riem te steken door middel van onder andere praktische tips. Deze komen niet allemaal voort uit wetenschappelijke kennis, maar wel uit ervaringskennis. Het is dus geen ‘professionele’ gids en pretendeert al helemaal niet de waarheid in pacht te hebben. Wellicht kom je toch iets tegen waar je iets aan hebt. 🙂

EMDR en PTSS

Als het goed is heeft jouw behandelaar je al verteld wat EMDR precies inhoudt en hoe het in zijn werk gaat.

EMDR wordt inmiddels ingezet voor veel verschillende doeleinden, maar met name als behandeling voor een Post Traumatische Stress Stoornis, oftewel PTSS. Je zou kunnen zeggen dat PTSS in het kort inhoudt, dat nare en heftige gebeurtenissen soms als zo bedreigend worden ervaren, dat het proces van verwerken niet goed op gang komt. Je kunt dan nog steeds last hebben van dezelfde gevoelens van stress, angst en/of paniek wanneer iets je doet denken aan deze gebeurtenis. Zelfs als deze gebeurtenis heel lang geleden heeft plaatsgevonden. Je kunt er ook nachtmerries over hebben en zelfs de nare momenten ‘herbeleven’. Behandelingen die op trauma’s gericht zijn, kunnen soms helpen daarin te ondersteunen.
Mocht je hierover nog wat meer willen weten, zie dan EMDR.nl of lees dan deze blog waarin ik uitleg wat EMDR precies is en in het kort mijn EMDR sessie (van een paar jaar geleden) heb beschreven.
Wil je eerst nog wat meer weten over wat PTSS precies is, neem dan een kijkje op deze blog waarin ik ook heb beschreven hoe (complexe) PTSS zich bij mij zelf tot uiting komt.

Wat verder goed is om te weten voordat je aan EMDR begint, is dat het bekend staat als een heftige therapie. Dit is logisch, gezien tijdens EMDR van je gevraagd word om nare herinneringen voor je te zien, terwijl je het liefste hier nooit meer aan wilt denken, laat staan ze voor je wilt zien.
Laat je hierdoor echter niet bang maken! Bedenk je dat het zwaarder zou zijn met onverwerkte trauma’s te leven, dan om hier tijdelijk een behandeling voor te volgen.
Het is voor ieder persoonlijk hoe hij/zij EMDR beleeft; bij sommigen mensen slaat de therapie direct aan en zijn er maar een paar sessies nodig, anderen hebben baat bij een andere traumatherapievorm of zijn nog op zoek naar wat voor hen wel werkt. Ook de duur van EMDR verschilt per persoon; het ligt er bijvoorbeeld ook aan hoe ernstig de PTSS is, hoeveel trauma’s er zijn en hoeveel tijd er tussen het trauma en de behandeling zit en ga zo maar door.

Waar iedereen het vaak wel over eens is: EMDR is een intensieve, maar effectieve vorm van therapie, die veel energie kost en voor veel mensen het lijden kan verlichten.
Daarom volgen hier de tips op de vraag:

Hoe bereid ik mij voor op EMDR?

Hoe je jezelf het beste kunt voorbereiden op EMDR, is iets dat je het beste met je EMDR-therapeut kunt bespreken. Daarnaast kun je eventueel deze tips doornemen om te kijken of er iets bruikbaars voor je tussenzit:

  • Bespreek of je baat zou kunnen hebben bij EMDR
    Voordat je überhaupt aan EMDR begint, is het natuurlijk handig om te weten of EMDR iets voor jou kan zijn. Jouw huisarts, praktijkondersteuner, psycholoog, psychiater, psychotherapeut of andere hulpverlener, kunnen jou hierin adviseren of doorverwijzen. Net als bij elke andere therapie moet EMDR wel aansluiten bij jou en jouw hulpvraag.
  • Zoek een erkende therapeut
    Heb je nog geen EMDR therapeut, maar denk je dat EMDR jou zou kunnen helpen? EMDR therapeuten springen momenteel als paddenstoelen uit de grond (zal de herfst wel zijn). Niets mis mee, maar het is fijn om een ervaren en erkende therapeut te treffen die weten wat ze doen als je aan je trauma’s gaat werken. Zo’n top therapeut kun je vinden door bijvoorbeeld aan je huisarts of praktijkondersteuner te vragen of hij/zij een goede EMDR therapeut kent. Je kunt dan gelijk doorverwezen worden.
    Verder zijn veel EMDR therapeuten aangesloten bij de Vereniging EMDR Nederland en vind je hen in het register op EMDRtherapeuten.nl Schroom niet om een therapeut te vragen of hij/zij aan deze kwaliteitseisen van deze vereniging voldoet.
  • Tijd en ruimte
    Zorg dat je tijd en ruimte hebt of neemt in je dagelijkse leven, om het EMDR-traject aan te gaan. Indien je allerlei verplichtingen hebt zoals werk/school/vrijwilligerswerk, probeer het dan zo te regelen dat je genoeg momenten overhoudt waarop je rust kunt nemen. Makkelijker gezegd dan gedaan, I know, maar toch belangrijk!
    Ik merkte zelf bijvoorbeeld dat ik EMDR naast mijn studie te zwaar vond; mijn studie ging er onder lijden. Omdat ik nog redelijk (maar niet optimaal) kon functioneren met de PTSS, koos ik er voor om mij eerst te focussen op afstuderen (anders kon ik die stufi-omzetting-in-een-gift wel op mijn buik schrijven) om mij daarna fulltime te gaan focussen op EMDR. Wat ik op dit moment dus doe.
  • Vertel het aan je directe omgeving
    Vertel dat je EMDR gaat volgen aan de mensen die het dichtste bij je staan. Je hoeft het dus niet aan de pakketbezorger en de caissière van de Albert Heijn te vertellen dat je een traumabehandeling gaat volgen (mag wel, hoeft niet, en je hoeft je er zeker niet voor te schamen!), maar het is fijn als de mensen die het dichtst bij je staan er vanaf weten zodat zij je kunnen steunen. Bedenk je dat je ouders of beste vrienden het graag zouden willen weten wanneer je zoiets aangaat. Zou jij het van hen willen weten?
    Vaak is onderdeel van de voorbereiding op de EMDR dat je ‘systeem’, oftewel partner of ouders worden uitgenodigd door je therapeut om mee op gesprek te komen. Natuurlijk alleen met jou er bij en met jouw goedkeuring. In het gesprek kan dan onder andere aan bod komen wat jouw omgeving kan verwachten en hoe zij jou het beste kunnen steunen.
  • Stel een ‘Support squad’ samen
    Ik raad het niet aan om Support squad af te korten, dus ik zal het voluit blijven schrijven. Zoals in de vorige tip al benoemd: zorg dat je gesteund kunt worden. Sommige mensen kunnen moeite hebben met alleen zijn na een EMDR sessie. Zorg dan dat je je support squad op standby hebt staan zodat je met hen kunt bellen, face-timen, whatsappen of met hen kunt afspreken. Wanneer je EMDR afspraken ingepland staan, kun je alvast plannen met je support squad maken zodat je dat niet allemaal hoeft te regelen als je uitgeput bent van de EMDR sessie.
    Zelf heb ik bijvoorbeeld vorige week drie vriendinnen gevraagd deze week langs te komen wanneer mijn vriend veel aan het werk is, zodat zij elkaar kunnen afwisselen. Dus maandag E. , woensdag M. en zondag N.
    #squadgoals #soortvan
  • Maak een doe-lijst voor afleiding
    Vaak is het zo dat wanneer je met EMDR begint, je je eerst wat slechter gaat voelen voordat je je beter gaat voelen. Als je emotioneel of moe bent, kan het lastig zijn om te bedenken wat je kunt doen om jezelf af te leiden. In dat geval kan het helpen om een lijst te hebben klaarliggen met dingen die je van te voren hebt bedacht. Het is handig om daarop zowel dingen te hebben staan die je alleen kunt doen, maar ook samen met iemand. Houd daarbij ook rekening met het weer, want, tsja Nederland.
    Als voorbeeld heb ik de opzet van mijn eigen doe-lijst hiernaast toegevoegd. Mocht je nog meer inspiratie nodig hebben: op internet zijn zat lijsten te vinden met leuke activiteiten, zoals deze: https://www.behandelhulp.com/plezierige-activiteiten
  • Zorg voor back-up
    Indien je net als ik naast van vermoeidheid ook last hebt van fysieke stressklachten, kan het tijdens EMDR erg lastig zijn om bijvoorbeeld het huishouden, boodschappen of andere huishoudelijke klussen te blijven doen. Zorg dan dat je hier hulp bij kunt krijgen.
    Zelf hebben mijn vriend en ik van tevoren een verdeling gemaakt; ik doe klusjes die mij nog goed lukken zoals stofzuigen, koken en de was doen en hij doet intensievere klussen zoals boodschappen, dweilen en het vuil wegbrengen. Woon je zelfstandig? Zorg dan bijvoorbeeld dat je een voorraad in huis hebt en/of boodschappen in huis haalt voor een hele week enz. En anders is er altijd nog Thuisbezorgd.nl.
    (Nee, ik word niet gesponsord, maar ben wel fan.)
  • Plan zo min mogelijk (direct) na een EMDR sessie
    Vaker hoor ik mensen na een EMDR sessie omschrijven dat het zowel lichamelijk als geestelijk voelt alsof ze een marathon hebben gelopen. De tip die dan ook het meeste voorbij kwam was deze:
    plan zo min mogelijk na een EMDR sessie, houd de avond/komende dagen zo rustig mogelijk en wees lief voor jezelf!
    De fout die ik zelf laatst maakte is om na de EMDR nog uit eten te gaan met vrienden, waardoor ik om half 9 ’s avonds al moest afdruipen omdat ik het echt niet meer trok van vermoeidheid. Nu is dat natuurlijk niet zo erg als dat gebeurt (want het was evengoed gezellig), maar misschien leuker om zoiets als het mogelijk is op een ander moment te plannen zodat je er langer of meer van kunt genieten. Inmiddels kruip ik na een EMDR sessie het liefste op de bank met een dekentje en doe eventueel een middagdutje. Wel wacht ik hiermee tot ik thuis ben, want elders blijkt sociaal niet aanvaardbaar.
    Bedenk ook als je je aflopen sessies steeds redelijk goed hebt gevoeld, dat het soms nog stressvoller kan zijn als je je toch een keer minder voelt en vervolgens afspraken moet afzeggen.
  • Probeer realistische verwachtingen te hebben
    Soms komt het voor dat de EMDR (nog) niet aanslaat, dat het toch niet de juiste therapie voor je blijkt te zijn of dat het (nog) niet voldoende heeft geholpen. Dit kan voor hevige teleurstelling zorgen. Probeer te bedenken dat EMDR een effectieve therapie kan zijn, maar geen wondermiddel. Realiseer je dat na EMDR niet gelijk al je problemen opgelost zullen zijn, maar dat EMDR slechts een middel is om de trauma’s wat meer draaglijk te maken. Het voornaamste doel is namelijk om de stress die gerelateerd is aan de trauma’s te verminderen.
    Nare herinneringen zullen na EMDR niet ineens leuke herinneringen worden, maar hopelijk ervaar je er wel minder last van in het dagelijks leven. Probeer ook te bedenken, dat er naast EMDR nog meer traumabehandelingen bestaan waar je wellicht wel baat bij hebt of meer vertrouwen in hebt (een therapie moet ook bij je passen). Trauma’s zijn ingewikkeld en kunnen erg hardnekkig zijn. Gelukkig worden allerlei behandelingen, waaronder EMDR, steeds vernieuwd zodat de therapie met der jaren steeds meer verbeterd wordt. Immers werd 10 jaar geleden tegen mij gezegd tijdens een EMDR-traject dat ik beter kon stoppen omdat mijn trauma’s te complex zouden zijn, terwijl 2 jaar geleden mijn therapeut aangaf dat tegenwoordig uit onderzoek is gebleken dat EMDR juist wel effectief kan zijn bij complexe trauma’s.

Bron: https://youtu.be/VSb5ZrYPE1M

Wat te doen tijdens de EMDR?

Natuurlijk vertelt je therapeut je uitvoerig wat er van je verwacht word tijdens de EMDR. Deze tips kunnen wellicht nog aanvullen:

  • Er is geen goed of fout
    Bij het EMDR-protocol hoort dat je therapeut vooraf het echte “vingerzwaaien”, of de koptelefoon met klikjes, of een lichtbalk, of elk andere afleidende stimulus, een korte uitleg voorleest met wat er gaat gebeuren en wat je moet doen.
    Hierbij wordt altijd benadrukt dat er geen goed of fout is. Onder andere omdat het een wat onconventionele situatie is (niet veel mensen hebben mij eerder gevraagd hun vingers te volgen), hebben veel mensen tijdens de EMDR de neiging om zich af te vragen of ze ‘het wel goed doen’. Wanneer je je hier druk om gaat maken, lukt het niet goed om op andere dingen te focussen zoals wat er in je opkomt. Probeer daarom dit zoveel mogelijk los te laten en vooral te benoemen wat er in je opkomt, zelfs als je het idee hebt dat het iets ‘geks’ is of het er niet toe doet. Zo gaf een tipgever aan dat zij ineens een ‘religieuze beleving’ had tijdens de EMDR, terwijl ze helemaal niet gelovig is en na de sessie hier dan ook hartelijk om kon lachen. Zelf weet ik nog dat toen ik als 18-jarige EMDR volgde, ik ineens moest denken aan mijn huiswerk voor wiskunde. Ook traumatisch, maar toch in wat mindere mate zeg maar.
  • Draag low-key make-up
    Deze tip zou ik bijna vergeten, terwijl ik hem zelf ook bij elke sessie toe pas, maar gelukkig kreeg ik deze ook toegestuurd: zorg ervoor dat je je niet té uitvoerig opmaakt, want tijdens EMDR kunnen er eenmaal tranen gaan vloeien. De tipgever gaf aan dat zij tijdens EMDR mascara droeg en na de EMDR als een soort pandabeer de therapiekamer verliet.
    Je kunt gaan voor een hele goede waterproof mascara, maar zelf ga ik bij een EMDR-sessie voor een make-up look zonder mascara en eyeliner zodat ik naar hartelust in mijn ogen kan wrijven zonder mij zorgen te maken over een aziatische beer look.
    (Foundation en concealer draag ik dan weer wel omdat het toch wel fijn de rode vlekken camoufleert die ik krijg als ik huil, maar ook teken ik mijn wenkbrauwen wat bij; dan kan de therapeut mijn gezichtsuitdrukkingen nog makkelijker lezen. Attent toch?)
  • Houd tissues bij de hand
    Deze tip kwam niet langs (misschien ligt deze te veel voor de hand), maar zorg dat je tissues in de buurt hebt liggen. Zelf jank ik nogal wat af tijdens EMDR zoals jullie inmiddels vast hebben meegekregen. Er komt bij mij dan ook behoorlijk wat ‘ugly crying’ bij kijken, inclusief luid snikken en met behoorlijk wat snot. Omdat het de bedoeling is bij EMDR zoveel mogelijk achter elkaar door te gaan, heb ik daarom standaard een pakje met zakdoekjes in mijn handen, zodat ik tussen het “vingerzwaaien” door zo snel mogelijk mijn ogen en neus kan afvegen. Zo voorkom ik een snotfestijn en lukt het om überhaupt weer vingers te kunnen zien. Geen zakdoekjes bij je? Maak je dan vooral niet druk; verdriet mag er zijn en shirtjes met mouwen worden gewoon weer schoon in de was!
  • Soms hoef je niet alles in geuren en kleuren te vertellen, als je het maar in geuren en kleuren kunt beleven
    Deze tip kon ik niet beter formuleren dan dat ik hem toegestuurd kreeg. Soms kunnen trauma’s zo heftig zijn, dat het je niet lukt om het hardop te vertellen. Hierbij kan het ook genoeg zijn om de herinneringen/het beeld alleen in je gedachten af te spelen tijdens de EMDR en het dus te ‘beleven’.
  • Wees eerlijk
    Soms merkte ik dat het me niet lukte om het beeld in gedachten voor me te zien, hoe erg ik mijn best ook deed. Als zoiets jou ook overkomt, wees dan eerlijk. Het kan gebeuren dat het even niet lukt, maar als je er eerlijk over bent kan je therapeut met je meedenken en eventueel iets anders doen waardoor het uiteindelijk wel lukt. Als iets niet lukt betekent het namelijk niet gelijk dat je het niet goed doet (er is geen goed of fout!) of niet genoeg je best doet. Bij mij stelde mijn therapeut voor om dan een ander beeld te gaan behandelen, wat vervolgens wel lukte. Conclusie: komt goed, zo lang je eerlijk bent.
    Wees ook eerlijk als je het idee hebt dat de EMDR misschien niet werkt voor jou. Het is belangrijk hierover in gesprek te blijven met je therapeut, zodat de therapie wellicht wat aangepast kan worden zodat het misschien beter werkt. Of misschien is het wel beter om te stoppen, want een therapie blijven volgen als het niet werkt, of als het alleen maar erger wordt in plaats van beter, heeft het natuurlijk geen zin.
  • Spreek wanneer nodig een stop-teken af
    Over het algemeen gaat de EMDR in één keer snel achter elkaar door voor een zo effectief mogelijk resultaat. Soms kan het gebeuren dat je het even niet meer trekt of merkt dat je gaat dissociëren (dat je niet meer in het hier-en-nu bent). Hierbij kan het helpen om met je therapeut een stop-teken af te spreken, zodat je dan even kunt bijkomen. Zoals ik net al benoemde is het wenselijk om in één keer door te gaan met EMDR, dus maak hier alleen gebruik van als je merkt dat het écht even niet meer lukt.

Tussen de sessies in

Hiermee wordt de tijd bedoeld waarin je ‘wacht’ op de volgende sessie. Voor sommigen zit er twee weken tussen een sessie in, voor anderen een week en voor mij bijvoorbeeld maar een paar dagen. Wellicht ben je in de tussentijd gewoon aan het werk, zoek je vooral afleiding buitenshuis of zoek je vooral thuis de rust op. Ontdek wat voor jou het best werkt! Hier wat tips om je eventueel op weg te helpen:

  • Zo nodig chocola
    Deze tip komt van een traumatherapeut zelf. Hij geeft aan dat veel jongeren die hij behandelt zeggen dat ‘chocola zo nodig’ goed werkt. Menig volwassen vrouw (en man) zal dit ook beamen. Ik ga deze tip in ieder geval uitvoerig uitproberen. Wel vaker dan één keer, want ik wil voor mijn bloglezers natuurlijk goed uitzoeken of het wel écht werkt…
  • Noteer per dag gedachten/gevoelens
    Als het goed is krijg je dit ook mee als huiswerk van je behandelaar, maar zo niet: een dagboekje bijhouden in de tijd tussen de sessies kan helpen om erachter te komen wat er in de tussentijd bij je op komt. Dit kan namelijk van belang zijn voor de verdere verloop van de therapie.
    Houdt hierbij zowel gedachten bij, gevoelens, maar bijvoorbeeld ook dromen die je hebt gehad.
  • Game on!
    Mijn therapeut vertelde dat op het EMDR congres van 2018 bekend werd gemaakt dat een spelletje als Tetris het werkgeheugen belast en daardoor ook effectief is als afleidende stimulus. Wat ik hieruit heb opgemaakt: als er thuis nare beelden opkomen, vooral gaan gamen of puzzelen!
  • Maak gebruik van de voorbereidingstips
    Dit is het moment om de voorbereidingstips van hierboven uit te voeren zoals o.a. de Doe-lijst en om je Support squad in te zetten!
  • Neem contact op met je therapeut
    Veel therapeuten geven aan dat wanneer je je tussen de sessies in heel veel slechter gaat voelen (vooral na de eerste sessies), je contact met hen kunt opnemen. Vraag dit eventueel na bij je therapeut!
  • Houd vol, het word uiteindelijk beter
    Geen verdere uitleg nodig. Houd moed en houd vol!

Dit was de EMDR Survival gids. Aan alle tipgevers die hieraan hebben meegewerkt, heel erg bedankt! En aan alle lezers; bedankt voor het lezen en heel erg veel succes én heel veel chocola gewenst.

Liefs,

Lyka

De EMDR-sessies (deel 2)

Een paar weken terug zijn we in therapie gestart met Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) om ervoor te zorgen dat ik geen last meer heb van beelden, herbelevingen en heftige schrikreacties. Het zien of horen van ambulances, ziekenhuis- of begrafenis scènes op televisie en lijkwagens, triggeren deze reacties bij mij omdat ik last heb van een posttraumatische stress stoornis (PTSS). In dit vorige artikel kun je lezen hoe de eerste sessie is gegaan. Het artikel dat je nu leest zal gaan over de tweede sessie.
(Update: inmiddels is er ook een deel 3)

Er zit een flinke tijd tussen het schrijven over de eerste en tweede sessie, terwijl er in werkelijkheid maar een tijdspanne van een week tussen deze sessies zat. Toch wil ik nog schrijven over deze sessie. Hier volgt een update:
(Nog even waarschuwing vooraf: ik beschrijf in dit artikel gedetailleerd een beeld met betrekking tot het overlijden van mijn moeder, gezien dat van mij werd gevraagd tijdens de EMDR sessie. Ik raad aan niet verder te lezen als je zelf ook gevoelig bent voor dit soort beelden.)

Terugkijken
Op de vraag hoe het in de tussentijd is gegaan, antwoordde ik dat ik al wat heftiger leek te reageren op o.a. ambulances. De ‘vier elementen-oefening’ had ik thuis nog één of twee keer gedaan, maar het vaker oefenen hiervan schoot er een beetje bij in. Een verklaring hiervoor had ik niet. Vergeetachtigheid? Uitstellen? Vermijding? Zou allemaal kunnen.
moving forward by looking backWe spraken af dat we voorafgaand aan de EMDR eerst de vier elementen-oefening zouden doen. Verder gaf ze aan dat ze tijdens de EMDR wat anders zou reageren dan ik van haar gewend ben van de reguliere therapie-sessies. Ze vertelde dat ze wat kortaf zou reageren en ook niet veel zou ingaan op wat ik zei, omdat ze mij bij het EMDR-proces niet te veel mag afleiden. Het was fijn dat ze dit aangaf, aangezien ik mezelf (en mijn dictator) er wel voor aan zie om zoiets persoonlijk aan te trekken. Nu was het zaak om de beelden/herinneringen te inventariseren waar ik last van heb en te beoordelen welk beeld we vandaag zouden behandelen. Ik koos voor de herinnering die ik nog regelmatig herbeleef, aangezien die mij nog het heftigste leek en daardoor de meeste noodzaak had om vanaf te komen.

Ik nam plaats op de stoel, terwijl mijn therapeute de iPad klaar voor opname maakte. Deze sessie zou namelijk wel worden opgenomen ten behoeve van supervisie. Toen zij naast mij plaatsnam, gingen van start met het doen van de vier elementen-oefening. Even raakte ik afgeleid door de iPad, maar al heel snel vergat ik het hele ding en het feit dat ik werd opgenomen. Vervolgens gaf ze uitleg over hoe de EMDR in zijn werk zou gaan. De bedoeling was dat ik zou denken aan een beeld terwijl ik haar vingers met mijn ogen zou blijven volgen. Dan zou ze mij vragen wat er bij mij opkomt. Ook zou ze regelmatig vragen hoe sterk het beeld nog is op een schaal van 1 tot 10. Dit zouden we blijven herhalen. Belangrijk om te weten was dat er geen goed of fout bestaat bij wat er bij mij opkomt.

Vingervlug
e2335ccb61b256407c63af32cd9a696cAls eerst moest ik de situatie tot in detail vertellen. Het beeld begint bij het moment dat ik uit de auto van mijn neef stap en het ziekenhuis in ren, door de hal, langs de receptie, naar de lift. Aangekomen op de derde etage begin ik weer te rennen, sla op de rode knop zodat de elektrische deuren openen en ren over de afdeling richting haar kamer. Als de kamer in zicht komt, zie ik de deur op een kier staan. Ik gooi de deur open en zie haar direct liggen in bed in een onnatuurlijk houding. Haar ogen dicht en haar handen op haar buik. Zonder erbij na te denken stort ik me bovenop haar in een omhelzing en begin op haar borstkas ontzettend te huilen. Het deed me niets dat er in de kamer nog andere mensen waren.
“Wat is het heftigste beeld in deze situatie?”, vroeg mijn therapeute.
Ik antwoordde dat het beeld van mijn moeder, levenloos in bed, het meeste met me doet om voor me te zien.
“Wat doet het beeld precies met je?”
“Ik vind het eng mijn moeder zo te zien en ik voel me schuldig dat ik er niet was toen ze overleed.”
“Hoe naar is het beeld om naar te kijken op een schaal van 1 tot 10?”
“Een 9.”,
antwoordde ik.
“Concentreer je op het beeld en de bijbehorende angst en het schuldgevoel, terwijl je mijn vingers volgt.”
Al snel begonnen de tranen over mijn wangen te stromen en ik merkte dat ik sneller ging ademen. Een paar minuten geleden vertelde ik nog redelijk neutraal over de situatie. ‘Helaas’ begon ik nu wel te voelen.
“Wat komt er in je op?”
“Ik voel me angstig. Ik streel over mijn moeders arm en houd haar hand vast. Ze zei de dag ervoor dat ze dat fijn vond. Haar hand begint steeds kouder aan te voelen.”
“Houd dat beeld vast.”
Een nieuwe set van de handbeweging volgde.
“Wat komt er nu in je op?”
“Ik word omhelsd door mijn tante die nu ook de kamer is binnengekomen, maar vind het niet fijn.”
“Richt je op dat beeld.”
Weer de handbeweging.
“En nu?”
“Een arts vraagt of mijn vader met hem mee wil komen. Mijn vader vraagt mijn oom mee en ik zeg dat ik ook mee wil.”
“Hoort dit bij het beeld of is dit een ander beeld?”
“Een ander beeld.”
“Oké, ga nog even terug naar het beeld van je moeder in het ziekenhuis bed. Ben je terug bij dat beeld?”
Ik knikte.
“Hoe naar is het beeld om naar te kijken op een schaal van 1 tot 10?”
“6”
“Oké, gaan we weer.”
Ik volgde weer haar vingers.

Na een aantal keer bovenstaande te hebben herhaald, vroeg mijn therapeute weer:
“Wat komt er nu in je op?”
Na even nadenken antwoordde ik: “Niets.”
“Hoe naar is het beeld op een schaal van 1 tot 10?”
“1”, antwoordde ik verbaasd.
“Gezien de tijd lijkt dit me een goed moment om zo meteen voor vandaag af te ronden. Neem het beeld nogmaals voor je en houd de gedachte ‘Ik kan het aan’ hierbij vast.”
Het duurde even, maar uiteindelijk voelde de gedachte ‘Ik kan het aan’ bijna reëel. Gelukkig hoefde deze gedachte op een schaal van 1 tot 10 nog geen 10 te zijn voordat we konden stoppen.

Evalueren en sessie #3
1_chairNa deze pittige tweede sessie namen we weer plaats in de ‘reguliere therapie’-stoelen bij het raam. We praatten nog even na over hoe ik het vond en hoe ik me nu voelde. Ik gaf aan dat ik het intensief vond en erg moe was. Ze vroeg naar mijn plannen voor de rest van de dag en ik merkte dat het vertellen hiervan fijne afleiding was. Ik had mijn vriend namelijk gevraagd thuis te blijven en samen met mij afleiding te zoeken. Best een grote stap voor iemand die zelden hulp vraagt.
Toen ik een week later de kamer inliep voor sessie nummer 3, stonden de stoelen en de iPad al klaar. Op de vraag hoe ik erbij zat, antwoordde ik zo gauw als ik kon dat het niet zo goed ging en dat ik twijfelde of ik wel door moest gaan met de EMDR. Ik had die week namelijk veel last gehad van heftige reacties op ambulances en kon nauwelijks tv kijken doordat ik vaak getriggerd werd door bepaalde beelden. Vooral het zien van dode mensen was een grote trigger en zorgde voor een herbeleving en/of huilbui. Ook had ik veel last van angst dat mijn vriend iets zou overkomen. Ik kreeg dan ook steeds vaker dromen waarin familieleden overlijden. Door dit alles en het ontbreken van een dagbesteding (en dus afleiding), vond ik het steeds lastiger alleen thuis te zijn. Deze dagbesteding ontbreekt doordat ik tijdelijk niet heb kunnen studeren vanwege een depressieve periode, de start van de zomervakantie en doordat ik niet kan werken i.v.m. mijn Wajong uitkering. Het vinden van passend vrijwilligerswerk is tot nu toe nog niet gelukt. Afspreken met vrienden was ook lastig omdat zij vaak niet konden vanwege werk en/of andere plannen.
Uiteindelijk begonnen suïcidale gedachten toe te nemen, omdat alle gevoelens steeds minder draaglijk werden. De conclusie was: de EMDR is op deze manier lastig vol te houden door gebrek aan afleiding/dagbesteding en steun van mijn omgeving.

“Weet je nog hoe je het de vorig keer hebt volgehouden?”, vroeg mijn therapeute. Ik dacht diep na. Tegelijkertijd zeiden we: “Nee, toen had ik nog minder steun vanuit mijn omgeving” en “…want volgens mij had je toen nog minder steun vanuit je omgeving dan nu.”
“Inderdaad, geen idee hoe ik dat toen heb volgehouden”
, zei ik.
Mijn therapeute stelde voor om wel EMDR te doen, maar ik weet niet meer precies wat het voorstel was. In ieder geval zouden we niet het beeld van vorige week nemen. Misschien was het weer de veilige plek of het focussen op de gedachte ‘Ik kan het aan’.
Ik stemde hiermee in, maar net toen we zouden opstaan sprongen de tranen in mijn ogen. Zelfs dat durfde ik niet. Het voelde alsof ik mezelf nog net staande kon houden en als we weer EMDR zouden, was ik bang dat ik zou instorten.
We spraken af dat we de EMDR voor vandaag in ieder geval zouden laten zitten. Ik voelde me direct opgelucht. Wel zei ze nog: “Ik heb er trouwens nog over nagedacht en wilde je wat voorleggen. Voor de eventuele volgende keer lijkt het me handig de situatie te behandelen waar de ambulance-trigger door is ontstaan. Wat vind jij daarvan?”
“Dat is inderdaad misschien beter. Dat beeld is volgens mij ook wat minder heftig dan het beeld dat we hiervoor hebben gedaan”, antwoordde ik.

“Waar moet het nu over gaan?”, vroeg ze.
Ik herinnerde me dat ik de vorige sessie al eindigde met “1” met hoe heftig ik het beeld ervoer op een schaal van 1 tot 10. Toch klopte dat niet, omdat ik eenmaal thuis juist erg veel last had van datzelfde beeld. Bij elk lijk dat ik op tv zag, schoot ik bijna weer in een herbeleving. Ik vertelde haar dat ik volgens mij dissocieerde en daardoor even niets meer voelde. Dat ik dus bij die window of tolerance (zie deel 1 voor uitleg) over de ondergrens was geschoten. “Dat zou heel goed kunnen”, zei ze.
(Doordat ik even niet voelde heb ik overigens ook het heftige beeld in deze blog kunnen beschrijven.)
“Aan de ene kant was het fijn, om even niets meer te voelen tijdens de EMDR; een soort pauze. Aan de andere kant heb ik nu zoiets: zo schiet het voor geen meter op. Ik moet juist voelen wil de therapie werken.”, vertelde ik.
Ze glimlachte. “Zo werkt het helaas niet. Als je even niets meer voelt, dan voel je even niets meer. Dat hoort bij het stuk: het maakt niet uit wat er in je opkomt. Er is geen goed of fout. Maar je bent zeker niet de enige die zich daar druk om maakt. Ik heb wel eens gehad dat ik bezig ben met de handbeweging en dat iemand zich naar mij toe buigt en vraagt: ‘Doe ik het zo goed?’.”
Ik zag het voor me en schoot in de lach. Beetje bij beetje voelde ik me wat meer ontspannen.
carry on
Sessie #3 en sessie #4 hebben tot op heden dus nog niet plaatsgevonden. Een week later stond er geen iPad meer op tafel en stonden er geen stoelen klaar. We spraken af dat we ons eerst zouden richten op het vergroten van mijn ‘steunnetwerk’, voordat we de EMDR zouden voortzetten. Bovendien zou mijn therapeute bijna met vakantie gaan. Zelf zou ik dan ook vakantie hebben, dus daar wilde ik van kunnen genieten. Daarbij ga ik in september starten met een voltijd stage van 10 maanden en 4 dagen in de week bij een GGZ instelling. Dan kan ik het me niet veroorloven om nog midden in een EMDR proces te zitten.
Maar ach, de PTSS loopt niet weg. Deed het dat maar, dat zou me wel van pas komen. 🙂

Wordt dus vervolgd…

De EMDR-sessies (deel 1)

Vrijdag zijn we in therapie gestart met Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) om ervoor te zorgen dat ik geen last meer heb van beelden, herbelevingen en heftige schrikreacties. Het zien of horen van ambulances, ziekenhuis- of begrafenis scènes op televisie en lijkwagens, triggeren deze reacties bij mij omdat ik last heb van een posttraumatische stress stoornis (PTSS). In dit vorige artikel kun je lezen wat een PTSS precies is en hoe het tot stand kan komen. Het artikel dat je nu leest zal gaan over de EMDR behandeling waarmee ik kort geleden ben begonnen. In dit deel wordt de eerste sessie uiteengezet.
(Update: zie voor het vervolg op dit artikel ook deel 2 en deel 3)

Zenuwen

red carKen je dat fenomeen waar je na het kopen van een rode auto overal rode auto’s op straat tegenkomt? Of dat wanneer je zwanger bent je overal baby’s of andere zwangere vrouwen lijkt te zien?
Sinds mij een paar weken geleden werd voorgesteld om de behandeling EMDR weer te gaan proberen en ik daarover zou nadenken,  leek het wel alsof ik in plaats van rode auto’s alle ambulances van Amsterdam en omstreken ben tegen ben gekomen. Zelfs toen we vorige week de Grote Markt in Antwerpen opliepen om de wedstrijd België – Italië te gaan kijken stond daar pontificaal, onder het grote scherm, jawel: een Belgische ambulance. Helaas leek deze ook nog eens erg op een Nederlandse. Zelfs mijn vriend zei op dat moment: “Ze moeten je wel hebben hè?” (Het gaat er nog niet helemaal in dat ambulances HULPdiensten zijn, gezien mijn lichaam op het zien of horen reageert alsof er gevaar dreigt.)

Toen mijn behandelaar mij afgelopen vrijdagochtend vroeg hoe ik erbij zat, vertelde ik dat ik nog steeds somber ben en slecht slaap de laatste tijd. Ook vertelde ik dat ik meer last lijk te hebben van de PTSS, maar dat het zou kunnen komen vanwege het gaan starten met de EMDR behandeling. Door mezelf nerveus te maken over de EMDR, denk ik automatisch aan de beelden die we zullen gaan behandelen. Ondanks dat mij is uitgelegd dat tijdens de eerste sessie nog geen trauma’s zullen worden behandeld, was ik alsnog misselijk van de zenuwen.
Ze vertelde dat we eerst zouden beginnen met wat uitleg over reacties op stress, om vervolgens een oefening te gaan doen om te kunnen ontspannen, wat tevens zou kunnen helpen wanneer heftige gevoelens opspelen tijdens het denken aan de beelden.

EMDR

Wat EMDR precies is en hoe het werkt hebben we deze eerste sessie overgeslagen. Ik heb immers al eerder een EMDR behandeling gehad. Hieronder volgt een beknopte samenvatting:

“EMDR werd meer dan 25 jaar geleden voor het eerst beschreven door de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro. Vervolgens werd deze procedure verder uitgewerkt en ontwikkeld tot een volwaardige en effectieve therapeutische methode voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van een schokkende ervaring.

Hoe ziet EMDR eruit?
De therapeut zal vragen aan de gebeurtenis terug te denken, inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Eerst gebeurt dit om meer informatie over de traumatische beleving te verzamelen. Daarna wordt het verwerkings-proces opgestart. De therapeut zal vragen de gebeurtenis opnieuw voor de geest te halen. Maar nu gebeurt dit in combinatie met een afleidende stimulus. In veel gevallen is dat de hand van de therapeut (zie bovenste afbeelding). Er wordt gevraagd het hoofd stil te houden en alleen met de ogen de vingers van de therapeut te volgen. Het is ook mogelijk te werken met geluiden die door middel van een koptelefoon afwisselend links en rechts worden aangeboden (zoals ik dat bij de vorige keer EMDR kreeg), maar uit onderzoek is inmiddels gebleken dat het aanbieden visuele stimuli effectiever zou zijn.
Er wordt gewerkt met ‘sets’ (= series) stimuli. Na elke set wordt er even rust genomen. De therapeut zal de cliënt vragen wat er in gedachten naar boven komt. De EMDRprocedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. Vaak verandert er wat. De cliënt wordt na elke set gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende verandering, waarna er een nieuwe set volgt.

Hoe werkt het?
Een verklaring voor de werkzaamheid van EMDR is dat het terugdenken aan een nare herinnering in combinatie met het maken van oogbewegingen ervoor zorgt dat het natuurlijk verwerkingssysteem wordt gestimuleerd. Omdat een traumatische herinnering wanneer deze in gedachten wordt genomen zowel levendig als intens is, kost dit betrekkelijk veel geheugencapaciteit. Maar het zo snel mogelijk volgen van de vingers van de therapeut, zoals dat bij EMDR gebeurt, kost ook geheugencapaciteit. Door deze concurrentie van werkgeheugentaken is er weinig plaats voor de levendigheid en de naarheid van de herinnering. Dit biedt de patiënt de mogelijkheid om een andere betekenis aan de gebeurtenis te geven.”

Bron: Vereniging EMDR Nederland


Window of tolerance

Het volgende figuur werd op de flap-over getekend:

window of tolerance

Mijn behandelaar legde uit de window of tolerance wordt gebruikt om de werking van stress uit te leggen. Binnen de ‘window’ in het middelste gedeelte, de optimale arousal zone, zit iemand in wanneer het goed lukt om na te denken en bewust te handelen ondanks stressvolle situaties. Dit is de zone waarin EMDR effectief is; er is dan mogelijkheid tot ‘zelfgenezend vermogen’.
Wanneer iemand uit het kader naar boven schiet, komt diegene in de overlevingsstand, de hyperarousal zone, terecht. Vanuit de evolutie zijn er net als bij dieren, drie instinctieve reacties die mensen laten zien wanneer er gevaar dreigt; vechten, vluchten of bevriezen. (Ook wel bekend als de fight, flight en freeze responses.) Bij deze reacties wordt er niet bewust gehandeld; het lichaam reageert instinctief.
In het bovenste gedeelte, in de hyperarousal zone, bestaan de instinctieve reacties vooral uit vechten of vluchten. Bevriezen, dissociëren of flauwvallen, vindt plaats bij de ondergrens, oftewel de hypoarousal zone. In dat geval zakt iemand snel van de bovengrens naar de ondergrens en is het alsof diegene even op stand-by staat. Ook hier is er tijdelijk geen cognitief vermogen en ook dit is vanuit de evolutie een effectieve manier om te overleven. Denk aan ‘dood spelen’ om zo roofdieren te misleiden om op het juiste moment alsnog te kunnen vluchten.

Iemand die getraumatiseerd is, heeft een kleinere window of tolerance; de bovengrens en ondergrens liggen dichter bij elkaar waardoor er minder ruimte is voor de optimale arousal zone. Door middel van EMDR is het de bedoeling de window of tolerance te vergroten, want het is voor mensen veel effectiever om eerst na te denken en daarna te reageren. Zo voorkom je in de overlevingsstand te schieten, terwijl er geen reële dreiging is van gevaar.

Doordat ik 8 jaar geleden al eens EMDR heb gehad, is mijn window of tolerance al wat groter geworden. Wanneer ik in een herbeleving zit of beelden voor me zie, kan ik namelijk bedenken dat het niet echt plaatsvindt en dat ik dingen zie van vroeger.
Voorheen was het erg moeilijk om uit een herbeleving te komen, of om door het zien van beelden niet in een herbeleving te schieten. Al is het in mindere mate, nog steeds heb ik regelmatig last van beelden en herbelevingen. Hierbij heb ik ook vaak lichamelijke reacties zoals verstijven en trillen. Na een herbeleving volgt bij mij vaak een huilbui. Soms kan ik ook last hebben van dissociëren. In therapie heb ik wel eens dat wanneer ik aan het vertellen ben of nadat mij een vraag is gesteld, het ineens blanco wordt in mijn hoofd. Het lukt dan niet meer goed om na te denken, waardoor het moeilijk is het gesprek te vervolgen. Ik weet niet meer wat ik wilde vertellen en het lukt niet om antwoord te geven op vragen. Ook lijk ik dan geen emotie te voelen. Inmiddels kan ik er wel woorden aan geven wanneer dit gebeurt door te zeggen dat het niet lukt om na te denken, maar vroeger was ik alleen maar stil en voor me uit aan het staren, zoekend naar woorden. Iets wat erg het geduld van mijn groepsgenoten in groepstherapie op de proef stelde en ook erg lastig moet zijn geweest voor behandelaren.
Hopelijk lukt het ook nu door middel van EMDR om mijn huidige klachten te verminderen.

Ontspanning

namas'tay in bedVroeger had ik veel moeite met ontspanningsoefeningen. Ik vond het maar zweverig en het lukte ook nooit zo goed. Dit heeft denk ik enerzijds te maken met dat ik tijdens de oefeningen te zelfbewust ben en vooral bezig ben met; ‘wat ben ik in ’s hemelsnaam voor iets geks aan het doen. Het ziet er vast heel raar uit.’ Ook ben ik nou eenmaal altijd al een hardnekkige piekeraar geweest, waardoor mijn hoofd leeg maken een hele grote uitdaging is.
Ook ben ik wat nuchter. Als iets in mijn ogen ‘vaag’ of ‘zweverig’ wordt, voel ik veel weerstand opkomen. Mindfulness schijnt juist erg goed te zijn tegen piekeren en kan helpen om depressies te voorkomen, maar ondanks dat ik van zowel piekeren als depressies last heb, is mindfulness mij nog steeds te zweverig en iets waar ik nog weinig mee uit de voeten kan. Op het Depressiegala van 2015 zag ik trouwens een sketch van Marjolein van Kooten over mindfulness (met een rozijn), waar ik mezelf ontzettend in herkende.

Toch probeer ik er altijd wel voor open te staan. Zo heb ik mij moeten overgeven aan ontspanningsoefeningen bij mensendieck toen ik psychosomatische klachten kreeg ter gevolge van stress en chronische hyperventilatie. Het hielp! Blijkbaar had ik het nodig. Verder heeft het erg geholpen dat ik sinds mijn 18e een zangdocente heb die yoga-elementen in haar zanglessen integreert. Gezien mijn neiging tot piekeren en verkeerd ademen, doen we nog steeds standaard voor het inzingen een ontspanningsoefening waarbij ik soms zelfs op een matje op de grond moet gaan liggen. Wat ook scheelt is dat ik mij meer over mijn schaamte heen moet zetten bij de zangoefeningen dan bij de ontspanningsoefeningen. (Denk aan het nadoen van een brommer of een Teletubbie…)

Zo stond ik ook open om de vier elementen oefening te proberen. De oefening maakt gebruik van de vier elementen: aarde, lucht, water en vuur. Mijn therapeute vertelde dat ik deze oefening kan gebruiken om terug te keren in het hier-en-nu, maar ook om mij in stressvolle situaties te kunnen ontspannen.
We zouden één voor één de elementen afgaan:

Aarde
Neem even de tijd om te ‘aarden’ en terug te komen in het hier-en-nu. Plaats je voeten plat op de grond (of zorg ervoor dat in ieder geval je tenen de grond raken zoals in mijn geval), laat de stoel je gewicht dragen en kijk om je heen. Merk vervolgens in je omgeving 3 nieuwe dingen op die je nog niet eerder hebt gezien. Hoor je ook nog geluiden?

Lucht
Concentreer je op je ademhaling door je favoriete ademhalingsoefening te doen. Die van mij gaat als volgt:

Mijn zangdocente noemt het: ‘Het Vierkant van Vertrouwen’. Deze oefening vind ik fijn, omdat het visualiseren van een vierkant ervoor zorgt dat ik mijn gedachten ergens op moet richten. Dit zorgt ervoor dat ik mijn concentratie niet verlies en daardoor minder de kans krijg om te piekeren.

Het vierkant ziet er als volgt uit:
vierkanteadem7Je kunt deze oefening met je ogen open of je ogen dicht doen.
Bij het inademen visualiseer je dat er zich een lijn vormt van links naar rechts. Het helpt om deze lijn met je ogen te volgen (lijkt trouwens al bijna op EMDR).
Zodra je klaar bent met inademen, vormt zich terwijl je je adem even vasthoudt zich een lijn naar beneden. Bij het uitademen loopt de lijn van rechts naar links, om bij het even in houden van de adem zich aan te sluiten bij de bovenste lijn.
Wees je ervan bewust dat ademhaling een natuurlijk proces is en vanzelf gaat. Wanneer je je adem vasthoudt, voel je vanzelf de aandrang om weer in- of uit te ademen. Door toe te geven aan deze aandrang, kun je je adem als het goed is steeds iets langer vasthouden. Wanneer je gespannen bent heb je de neiging om hoog en snel te ademen. Deze oefening kan helpen je ademhaling weer terug te brengen naar een rustiger tempo.

Water
Bij angst of stress krijg je meestal een droge mond. Dit komt doordat je lichaam bij gevaar reageert door je spijsverteringssysteem af te sluiten. Door bewust speeksel aan te maken, kun je er zelf voor zorgen dat je spijsverteringssysteem weer wordt geactiveerd. Hiermee trigger je ook het gevoel van ontspanning dat hiermee in verbinding staat.
Dit zou een reden kunnen zijn waarom mensen na een spanningsvolle ervaring een kop thee of een glas water wordt aangeboden.

Vuur
Denk hierbij aan een fijne herinnering of visualiseer je een plek waar je je veilig voelt. Wat voel je en waar voel je het in je lijf wanneer je hieraan denkt? (Shapiro, 2013)

Mijn veilige plek

De herinnering of ‘veilige plek’ die ik had uitgekozen past ook bij het element vuur, want het is ook letterlijk een plek van warmte. Kenmerkend voor mij is ook dat ik er ontzettend veel tijd in heb gestoken om er zo één te bedenken; de herinnering/visualisatie moet immers van goede huize komen om tegen de heftige beelden op te kunnen. Ook wist ik uit eerdere ervaring dat het mij veel tijd en moeite kost om een prettige herinnering te kunnen bedenken. Iets wat wellicht te maken heeft met de depressie die sterk is afgenomen, maar nog niet helemaal weg is.

Uit de vorige keren EMDR weet ik nog dat mijn behandelaar van toen benoemde dat het haar opviel dat ik het zo alleen heb moeten doen in alle situaties/beelden die we tijdens de EMDR behandelden. Inmiddels besef ik me dat dát inderdaad het gevoel van onveiligheid en paniek oproept. De gedachte: ik sta er alleen voor en weet niet wat ik moet doen, hoort bij vrijwel alle trauma’s.
in your arms chef specialSinds ik een relatie kreeg met mijn huidige vriend, begon ik te ervaren dat ik er minder alleen voor sta. Wanneer er zich heftige situaties voordeden heb ik ervaren een bondgenoot te hebben. Ook hebben wij elkaar kunnen steunen. Het enige wat ik dan ook kon bedenken bij mij veilig voelen is wanneer hij zijn armen om mij heen heeft. De avond voor de eerste EMDR sessie lag ik in zijn armen tv te kijken en had dan ook een soort eureka-moment; Verrek, ik voel me nu veilig!

Installeren
Aangekomen bij het element vuur moest ik dus aan dit moment terugdenken. Mijn therapeute vroeg of ik het moment voor me zag. Toen ik knikte zei ze dat ze de handbeweging zou gaan doen en dat ik met mijn ogen haar vingers mocht volgen.
Van de vorige keer EMDR wist ik dat ik moeite had met de handbeweging en dat de koptelefoon met klikjes mij gemakkelijker afging. Bij het luisteren kon ik namelijk mijn ogen dichtdoen en bij de handbeweging zat ik op een gegeven moment de hele tijd naar de leuke oorbellen van mijn vorige therapeute te kijken. Gelukkig zat mijn therapeute nu niet tegenover me zoals op de animatie bovenaan dit artikel, maar zaten we in een andere opstelling. De stoelen stonden naast elkaar, maar de één keek uit op het raam en de ander keek uit op de deur, dus keken we beiden een andere kant uit. Doordat ze naast me zat, kon mijn therapeut gemakkelijk de handbeweging van dichtbij uitvoeren, terwijl ik verder niet door haar afgeleid werd.
De veilige plek werd op deze manier bij mij geïnstalleerd.

Vervolgens moest ik aan een situatie denken waar ik mee wil leren omgaan. Het leek me het makkelijkst om te starten met het zien van een ambulance, omdat mij dat dagelijks vaak overkomt wonend in Amsterdam.
“Wat heb je nodig om die situatie te kunnen doorstaan?”, was de vraag.
“Wilskracht en moed”, antwoordde ik.
“Denk aan een situatie waarin je het meeste moed en wilskracht heb getoond.”
Hier ging het al mis, want ik kwam direct terecht bij een situatie dat te maken had met het overlijden van mijn moeder en voelde de tranen al in mijn ogen branden. Ik twijfelde of deze situatie dan ook voldeed, dus probeerde ik op aanraden van mijn behandelaar een andere, meer recente situatie te bedenken.
“Denk aan iets wat je recent bent aangegaan en waar je moed voor nodig had”.
Aan het begin van de sessie vertelde ik nog over het sollicitatiegesprek voor mijn stage en dat ik tot mijn verbazing was aangenomen.
“Dan denk ik aan het sollicitatiegesprek. Ik was hierbij ook misselijk van de zenuwen, maar ik ben toch gegaan wat goed heeft uitgepakt.”, zei ik.

“Mooi, haal deze situatie voor je en vertel wat je om je heen ziet en hoort.”

Ik beschreef de kamer.
“Waar voel je in je lijf de wilskracht en moed?”, was de volgende vraag.
Na lang nadenken antwoordde ik voorzichtig: “in mijn armen?”  Ik had namelijk de neiging om mijn vuisten te ballen en vond dit wel een beeld dat zou kunnen horen bij vastberadenheid.
“Denk nu aan deze situatie en voel de wilskracht in je armen.”
Ze deed weer de handbeweging.
“Wat gebeurt er nu?”, vroeg ze toen ze klaar was.
Ik merkte op dat ik me wat zelfverzekerder voelde.

“Wat voor kwaliteit moet je in huis hebben om het beeld van de ambulance te kunnen doorstaan?”
Ik dacht na, maar er kwam niets anders in mijn hoofd op dan ‘gezond zijn’. Ietwat te rationeel misschien, maar de meeste mensen hebben gewoonweg weinig last van iets bij het zien of horen van een ambulance. Zij zijn gezond want zij hebben geen PTSS.
“Oké, houd dat zelfverzekerde gevoel vast en zie de ambulance voor je. Je bent een gezond mens en kan het beeld van een ambulance aan.”
De handbeweging volgde weer en we herhaalden dit twee keer.

Ik merkte op dat ik me al iets beter voelde, maar dat het wel moeilijk bleef.
Bij de herhaling veranderde er weinig.

the past 2Afsluiting

We evalueerden kort de sessie. Mijn behandelaar vatte samen dat ik het zien van een ambulance iets beter  kon doorstaan, maar dat het nog niet is wat het zijn moet. Ik vertelde dat het mij vooral opviel dat ik het nog steeds erg moeilijk vond om te bepalen waar ik in mijn lijf bepaalde emoties voel. Verder vond ik de ‘elementenoefening’ de moeite waard om inderdaad vaker te doen, omdat ik het stukje ‘aarde’ eigenlijk al toepas wanneer ik in een herbeleving zit om weer in het hier-en-nu te komen. Ik kijk dan om me heen en zoek aangrijpingspunten in voorwerpen waarvan ik weet dat ze in de realiteit bevinden en niet in de situatie van toen. Dit heb ik geleerd toen ik tijdens een groepstherapie in een herbeleving schoot en de therapeute mij vroeg dit te doen. Hierdoor lukte het mezelf uit de situatie van toen te trekken en dat lukt nu nog steeds vaak. Die andere elementen helpen hier misschien ook bij bedacht ik me.
Mijn therapeute stelde daarom voor om de elementen oefening voorafgaand aan de EMDR sessies te blijven doen. Ook adviseerde ze om dit ook thuis te oefenen.

Toen ik na deze sessie op straat liep, voelde ik me gek genoeg vrij angstig. Dit terwijl we deze sessie juist vooral prettige beelden hebben behandeld. Morgen heb ik mijn tweede EMDR sessie. Tussen de sessies door heb ik gemerkt dat ik sneller emotioneel ben en een korter lontje heb. Ook heb ik al meer last gehad van beelden dan gewoonlijk en reageer ik heftiger op sirenes. Verder lijk ik al wat minder zenuwachtig dan de vorige keer. Waarschijnlijk omdat nu ik al wat meer weet wat ik kan verwachten.

Ik ga het meemaken morgen (en doorstaan). 🙂

 

Bronnen:
Vereniging EMDR Nederland
Shapiro, F. (2013). Je verleden voorbij. Je leven opnieuw in handen met de zelfhulptechnieken uit de EMDR-therapie. Apeldoorn: Maklu.

Op het netvlies gebrand

In mijn vorige artikel: ‘Echt, Hema?’, waarin ik beschreef hoe moederdag en de sterfdag van mijn moeder mijn posttraumatische stress stoornis (PTSS) triggeren, kondigde ik al aan dat ik later in een ander artikel wat dieper in zou gaan op deze angststoornis. Het is nu later en dit is dat artikel. Een andere reden dat ik hier nu over schrijf, is dat ik vandaag zal starten met een behandeling dat gericht is op het behandelen van PTSS, genaamd: ‘EMDR’. Dit omdat beelden van gebeurtenissen die jaren geleden plaatsvonden, nog steeds ‘op mijn netvlies staan gebrand’ en ik soms weer opnieuw beleef.

Beschadigd

‘Traũma’ is van oorsprong een Oudgrieks woord en betekent: verwonding. Ooit werden hier alleen lichamelijke verwondingen mee bedoeld, maar inmiddels is bekend dat er ook psychische verwondingen bestaan; psychotraumata.

invisible woundsEen psychotrauma kan ontstaan na het ervaren van een schokkende gebeurtenis. In veel gevallen zijn dit zeer ingrijpende, bedreigende en schokkende gebeurtenissen, die zorgden voor een gevoel van onveiligheid. Men schat dat ongeveer 80% van alle mensen gebeurtenissen meemaakt die als buitengewoon naar en heftig ervaren kunnen worden (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, 2016).

De dagen en weken na een psychotrauma ontwikkelt bijna iedereen symptomen van stress. Gedurende de daarop volgende maanden verminderen bij de meeste mensen de symptomen totdat ze verdwenen zijn (Fonds Psychische Gezondheid, 2016). Zoals de naam dus eigenlijk al zegt, is een posttraumatische stress stoornis (PTSS) een stoornis waarbij na geruime tijd van het ervaren van een trauma, de stress-symptomen niet uit vanzelf weer verdwijnen, maar aanwezig blijven. Volgens de DSM IV moeten de symptomen minimaal langer dan een maand duren en de stoornis leiden tot beperkt functioneren (in beroep of relatie) om een posttraumatische stress stoornis te kunnen vaststellen. Ongeveer 5 tot 10% van de mensen die een psychotrauma hebben doorgemaakt, krijgen last van een PTSS (van Hinsberg, 2008).

Complexe PTSS

Door clinici wordt ook gesproken van een specifieke vorm van PTSS, namelijk ‘complexe PTSS‘. Ondanks dat de term regelmatig gebruikt wordt, is niet helemaal duidelijk wat er precies complex is. Met complexe PTSS wordt bedoeld: de aanwezigheid van een brede variëteit aan symptomen van stoornissen op zowel as I* als as II* die in verband worden gebracht met herhaalde en langdurige interpersoonlijke traumatisering in de vroege jeugd, te weten voor het 14de jaar. Dit noemt men ook wel complex trauma (Bicanic, de Jongh, & ten Broeke, 2015).

Het komt erop neer dat deze vorm van PTSS zich kenmerkt, doordat er naast de kenmerken van PTSS er nog symptomen van andere psychische stoornissen aanwezig zijn bij de persoon. Vaak door langdurige trauma’s in de jeugd.

* Assen die gebruikt worden bij het stellen van diagnoses door middel van de DSM-IV. Klik hier voor meer uitleg over de DSM-IV.

Er zijn verschillende behandelingen mogelijk voor PTSS, zoals o.a. traumagerichte cognitieve gedragstherapie, Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) en Narratieve Exposure Therapie (NET). De eerste twee behandelingen zijn volgens onderzoek het meest effectief gebleken (van Hinsberg, 2008). Soms wordt ook medicatie ingezet als onderdeel van traumaverwerking. Gezien ik zelf alleen ervaring heb met de behandeling EMDR, zal ik in dit artikel alleen op deze behandeling verder in gaan.

Symptomen

De klachten die voorkomen bij een PTSS zijn onder te verdelen in de volgende 3 clusters:

Herbelevingen:

  • dreamcatcher lightsBij een herbeleving lijkt het alsof de traumatische gebeurtenis opnieuw meegemaakt wordt. Iemand ziet, ruikt, hoort, proeft en voelt alles weer zoals het moment waarop het gebeurde.
  • Regelmatig nachtmerries hebben en onrustig slapen.
  • Herinneringen hebben aan de gebeurtenis die steeds weer terugkomen.
  • Wanneer aan de gebeurtenis wordt gedacht, krijgt iemand last van hartkloppingen, trillen, zweten en kan iemand niet goed meer ademhalen. Een gevoel van verlamd van angst zijn.

Vermijding:

  • Bij vermijding gaat iemand alles uit de weg wat aan de traumatische gebeurtenis doet denken. Zo beschermt iemand zichzelf tegen de heftige emoties. De hele gebeurtenis of bepaalde momenten eruit worden ‘vergeten’. Dit wordt verdringing genoemd.
  • Soms voelt iemand helemaal niets meer en wordt alles op de automatische piloot gedaan.
  • Er wordt ontkend wat er is gebeurd en ervoor weggevlucht door bijvoorbeeld keihard te werken of overmatig te drinken.
  • Weigeren om te praten over wat er is gebeurd en zich afsluiten voor de mensen om in zijn/haar omgeving.

Gedrag en gevoelens:

  • Voortdurend gespannen en ‘opgefokt’ voelen.
  • Snel het geduld verliezen en snel boos worden.
  • Last hebben van plotselinge huilbuien.
  • Snel schrikken en overgevoelig zijn voor elke onverwachte situatie of gebeurtenis.
  • Gevaarlijke situaties opzoeken; bijvoorbeeld veel te hard rijden.
  • Verdovende middelen gebruiken zoals drugs en alcohol.
  • Somber zijn, en niets leuk of interessant vinden.
  • Snel schuldig voelen aan het gebeurde en zichzelf verwijten maken: ‘Had ik maar (niet)…’
  • Zich minderwaardig voelen.
  • Slecht kunnen concentreren.
  • Doodmoe zijn, maar kunt toch moeilijk kunnen inslapen of doorslapen.
    (Fonds Psychische Gezondheid, 2016)

In deze animatie door een Australisch behandelcentrum, wordt weergegeven hoe PTSS zich bij iemand kan uiten.

Oorzaak en gevolg

Of er na een schokkende gebeurtenis een PTSS wordt ontwikkeld hangt van 4 verschillende factoren af .

Wat voor gebeurtenis was het?
Of iemand een PTSS krijgt, hangt af van de soort gebeurtenis, hoe erg het was en hoe lang het duurde. Ook hoe machteloos en bang iemand zich voelde. Schokkende ervaringen die alleen meegemaakt worden, zoals een verkrachting of overval, blijken moeilijker te verwerken dan een gebeurtenis waar meerdere mensen bij betrokken waren, zoals een vliegramp. Belangrijk is ook of de schokkende gebeurtenis één keer of vaker is voorgekomen. Schokkende gebeurtenissen die lang duren of die steeds opnieuw voorkomen, blijken moeilijker te verwerken. Voorbeelden van eenmalige trauma’s zijn: een auto-ongeluk, een inbraak of de plotselinge dood van een geliefde. Schokkende ervaringen die vaker voorkomen zijn onder meer: incest, mishandeling en oorlogservaringen (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, 2016).

Hoe was de opvang?
De opvang na de schokkende gebeurtenis is erg belangrijk; het krijgen van steun uit de omgeving, voldoende gelegenheid om over de ervaring te vertellen, het gevoel begrepen te worden en terecht kunnen bij een vertrouwd persoon. Hoe beter de opvang is, des te beter de verwerking (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, 2016).your story is defined

Hoe is de persoonlijkheid?
Elk mens zit anders in elkaar. Dat maakt ook verschil voor de verwerking van het trauma. Mensen die goed over hun gevoelens kunnen praten, lopen minder kans op een PTSS dan mensen die gesloten en verlegen zijn. Mensen die door het leven wandelen verwerken een schokkende gebeurtenis ook makkelijker dan mensen die het leven als zwaar ervaren. Dat geldt ook voor mensen die gemakkelijk steun kunnen accepteren. Het helpt wanneer iemand accepteert dat na een schokkende gebeurtenis iemand zich een paar weken angstig en somber zal voelen (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, 2016).

Hoe wordt er op de gebeurtenis teruggekeken?
De betekenis die de gebeurtenis heeft, is van invloed op het verwerkingsproces. Sommige mensen gaan hun leven door de schokkende gebeurtenis extra waardevol vinden. Pluk de dag! Of ze bedenken hoeveel geluk ze nog hebben gehad in vergelijking met andere mensen. Zulke gedachten maken de verwerking van de gebeurtenis gemakkelijker. Omgekeerd kunnen bepaalde ideeën de verwerking moeilijker maken. Een voorbeeld is als iemand ervan overtuigd is dat het ongeluk altijd juist hem of haar treft (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, 2016).

Neurologisch
Uit onderzoek is gebleken dat een PTSS zichtbaar is in de hersenen. Ondanks dat er nog niet veel bekend is over angst en de hersenen, is wel duidelijk geworden dat verschillende stoffen, de zogenaamde boodschapperstoffen (ook wel neurotransmitters genoemd) brain-with-ptsdin de hersenen een rol spelen bij het overbrengen van informatie. De balans en de beschikbaarheid van deze boodschapperstoffen is bij een PTSS verstoord geraakt, waardoor sommige delen van de hersenen te actief en andere juist te weinig actief zijn. Bij een geslaagde behandeling blijkt deze balans zich weer te herstellen (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, 2016) .

Ook hebben sommige mensen met PTSS een kleinere hippocampus. Dat is het deel van de hersenen waar onder andere het geheugen zit. Geheugenproblemen bij mensen met PTSS zouden hierdoor verklaard kunnen worden. Een hypothese is dat door een hoog cortisol-gehalte (hormoon dat vrijkomt bij stress), celsterfte in de hippocampus wordt veroorzaakt. Na geslaagde traumabehandelingen is vastgesteld dat bij sommige mensen het volume van de hippocampus weer is toegenomen (van Hinsberg, 2008). Nogmaals: er zijn redelijk wat hypotheses over wat PTSS met de hersenen zou doen, maar er is nog weinig écht bekend.

Levendige herinneringen

Zoals te lezen is in het interview in Folia, kan ik me de avond waarop mijn broer zelfmoord pleegde en de daaropvolgende ochtend nog goed herinneren. Zo goed zelfs, dat wanneer ik er aan terugdenk, ik gevoelens die ik op dat moment had soms opnieuw ervaar.
In de brugklas deelde mijn docente Nederlands een stencil met het alfabet in gebarentaal uit. Ik begon plotseling te huilen en kon niet meer stoppen. Door klasgenootjes werd ik begeleid naar een leeg klaslokaal, terwijl de docente mijn mentrix opzocht. Tijdens het gesprek met mijn mentrix besefte ik me dat het stencil mij erg aan mijn broer deed denken omdat hij alleen in gebarentaal kon communiceren. Waarom ik daar zo intens verdrietig van werd,  snapte ik nog niet; mijn broer was destijds al 8 jaar overleden. Ik schaamde me rot. Wel was duidelijk dat dit ene stencil een hoop bij mij had losgemaakt gezien de vele huilbuien, schuldgevoelens en gevoelens van zelfhaat die nog maanden na deze middag volgden… Het gesprek dat ik met mijn mentrix had, was de eerste keer dat ik met iemand inhoudelijk sprak over mijn broers overlijden. Doordat ik door deze zelfde mentrix werd doorverwezen naar een GGZ instelling (ze was tevens vertrouwenspersoon), lukte het steeds beter om er over te praten.

Ook gebeurtenissen omtrent het ziekbed en overlijden van mijn moeder, staan mij nog helder bij. Nadat mijn moeder was overleden kreeg ik last van slecht slapen, nachtmerries, schuldgevoelens en de geur van ziekenhuis. Moeilijk te omschrijven, maar onmiskenbaar als je het ruikt. Alleen rook ik de geur op een gegeven moment in een schoenenwinkel of al wandelend in het bos. Later begon ik ook op mijn school ineens vanuit mijn klaslokaal een ziekenhuis gang te zien in plaats van de gang van mijn school en beleefde ik soms dat ik door deze ziekenhuisgang rende zoals ik dat ook had gedaan op de dag van haar overlijden. Ik wist dat ik op school zat, dus dat het niet klopte. Desondanks werd ik zo overspoeld door schrik, angst en verdriet, dat het lastig was te kunnen nadenken. Ik denk dat een herbeleving een beetje vergeleken kan worden met het dragen van de Oculus Rift, zo’n nieuwe virtual reality bril; je weet ergens wel dat het niet echt gebeurt,

dwdd

Klik hier om het fragment te bekijken.

maar desondanks valt Mathijs van Nieuwkerk bij DWDD wel bijna van zijn stoel bij het zien dat hij in een achtbaan zit en op het punt staat om steil naar beneden te storten. Het is dan ook geen surreële gebeurtenis; het kan echt plaatsvinden. Sterker nog; het heeft als het gaat om een herbeleving al eerder plaatsgevonden.

 

Het zien van ambulances en/of het horen van sirenes en het tegenkomen van rouwauto’s zijn bij mij nog steeds triggers voor het zien van beelden en het ervaren van herbelevingen van nare gebeurtenissen die ik tijdens de ziekteperiode en het overlijden van mijn moeder had meegemaakt. Het overheersen van deze heftige gebeurtenissen heeft als gevolg dat ik nog steeds weinig fijne herinneringen aan mijn moeder kan terughalen.

De diagnose

Het krijgen van de diagnose PTSS vond ik verwarrend. Dat is toch iets dat soldaten hebben nadat ze hebben gevochten in de oorlog? Ik googelde naar PTSS en las voornamelijk over oorlog, aanslagen, natuurrampen, auto-ongelukken, overvallen, misbruik en mishandeling als oorzaken van PTSS. Hoe kan ik de diagnose hebben zonder dat ik (gelukkig!) al deze dingen niet heb meegemaakt? Mijn therapeute legde uit dat er bij mij toch sprake zijn van trauma’s, doordat ik in de situaties rondom het overlijden van mijn broer en moeder onder veel stress heb gestaan en mij vooral erg alleen heb gevoeld. Ik had niemand die er voor mij was (opvang) en mij kon steunen bij deze heftige gebeurtenissen. Bovendien herkende ik wel veel symptomen van PTSS, waardoor met behulp van een vragenlijst de diagnose vastgesteld kon worden.

EMDR in het hier en nu

Sinds mijn 18e tot en met de dag van vandaag heb ik de diagnose PTSS. Op mijn 18e kreeg ik voor het eerst EMDR therapie.  Er zijn inmiddels nieuwe ontwikkelingen, waardoor EMDR tegenwoordig wellicht wat anders wordt toegepast dan toen.
Toen mijn behandelaar opperde om opnieuw EMDR te proberen, had ik mijn twijfels. Het zou toch niet werken omdat de PTSS te complex was? Daarom werd de EMDR toentertijd immers gestopt. Ook besefte ik me dat ik de klachten onterecht had geaccepteerd als iets wat vervelend is, maar nou eenmaal bij mij hoort en waar ik niet meer vanaf ga komen. Daarnaast heb ik net een vrij zware periode van een aantal maanden achter de rug. Wil ik echt nu de depressie minder is geworden zo’n intensieve behandeling aangaan? Het is immers bekend dat het eerst slechter zal gaan, voordat het beter zal worden.
Ze begreep mijn twijfels en stelde voor om te overleggen met een collega die EMDR supervisor is. Na het overleg liet ze weten dat door nieuwe ontwikkelingen duidelijk is geworden, dat er niet altijd ‘gestabiliseerd’ hoeft te worden. Dit komt omdat er nu oefeningen en hulpmiddelen zijn die ervoor zorgen dat de EMDR minder heftig hoeft te zijn dan vroeger. Bovendien is uit onderzoek gebleken dat het niet uit maakt of er gestabiliseerd is voor de EMDR of niet; het resultaat is hetzelfde (Bicanic, de Jongh, & ten Broeke, 2015).

Grappig feitje tussendoor: de EMDR supervisor waarmee mijn behandelaar overlegd heeft, is dezelfde therapeute die mij behandeld heeft met EMDR toen ik 18 was en toen nog in de leer was. Ze blijkt toevallig in hetzelfde gebouw als mijn huidige behandelaar te werken en als ik het goed heb begrepen leidt zij nu zelfs mijn huidige behandelaar op. Ook nu zullen de EMDRsessies dus met mijn toestemming worden opgenomen. Bizarre samenloop van omstandigheden, maar wel grappig.

Wat ik heb besloten?
Ik ga de EMDR aan en laat het op me afkomen.
Wordt herh…, ik bedoel: vervolgd…

Lees ook: ‘De EMDR-sessies (deel 1)‘ en ‘De EMDR-sessies (deel 2)‘ om te lezen hoe de EMDR mij vergaan is.

img2-dont-let-the-past-steal-your-future-wall-sticker-adesivo-da-muro

Bronnen:

Bicanic, I., de Jongh, A., & ten Broeke, E. (2015). Stabilisatie in traumabehandeling bij complexe PTSS: noodzaak of mythe? Tijdschrift voor psychiatrie, 332-339.

Fonds Psychische Gezondheid. (2016). PTSS. Opgeroepen op juni 17, 2016, van Psychische Gezondheid: https://www.psychischegezondheid.nl/ptss?tab=1

Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. (2016). Posttraumatische Stress Stoornis. Opgeroepen op juni 17, 2016, van Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie: http://www.nvvp.net/cms/showpage.aspx?id=1514

van Hinsberg, J. (2008). Veranderingen in de hersenen voor en na behandeling van een Posttraumatische Stress Stoornis. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam.